HomeRig VedaMandala 1Sukta 143Mantra 8
Previous Mantra

Mantra 8

Sukta 1.143

Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अप्रयुच्छन्नप्रयुच्छद्भिरग्ने शिवेभिर्नः पायुभिः पाहि शग्मैः । अदब्धेभिरदृपितेभिरिष्टेऽनिमिषद्भिः परि पाहि नो जाः ॥

अप्र॑युच्छ॒न्नप्र॑युच्छद्भिरग्ने शि॒वेभि॑र्नः पा॒युभि॑: पाहि श॒ग्मैः । अद॑ब्धेभि॒रदृ॑पितेभिरि॒ष्टेऽनि॑मिषद्भि॒: परि॑ पाहि नो॒ जाः ॥

aprayucchann aprayucchadbhir agne śivebhir naḥ pāyubhiḥ pāhi śagmaiḥ | adabdhebhir adṛpitebhir iṣṭe 'nimiṣadbhir pari pāhi no jāḥ ||

O Agni, unrelaxing, with unrelaxing protections—guard us with your auspicious, strong guardians. With safeguards that cannot be deceived and do not fail, O desired one, with unblinking watchfulness encompass and protect our peoples and births.

अप्र॑ऽयुच्छन् । अप्र॑युच्छत्ऽभिः । अ॒ग्ने॒ । शि॒वेभिः॑ । नः॒ । पा॒युऽभिः॑ । पा॒हि॒ । श॒ग्मैः । अद॑ब्धेभिः । अदृ॑पितेभिः । इ॒ष्टे॒ । अनि॑मिषत्ऽभिः । परि॑ । पा॒हि॒ । नः॒ । जाः ॥अप्रयुच्छन् । अप्रयुच्छत्भिः । अग्ने । शिवेभिः । नः । पायुभिः । पाहि । शग्मैः । अदब्धेभिः । अदृपितेभिः । इष्टे । अनिमिषत्भिः । परि । पाहि । नः । जाः ॥apra-yucchan | aprayucchat-bhiḥ | agne | śivebhiḥ | naḥ | pāyu-bhiḥ | pāhi | śagmaiḥ | adabdhebhiḥ | adṛpitebhiḥ | iṣṭe | animiṣat-bhiḥ | pari | pāhi | naḥ | jāḥ

अप्रयुच्छन्O (Agni), not withdrawing / unceasing
अप्रयुच्छन्:
सम्बोधन-विशेषण (अग्ने) / संबोधन
TypeAdjective (participle)
Rootप्र-युज् (धातु) / अप्रयुच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) अव्ययभावे
अप्रयुच्छद्भिःwith unceasing (ones)
अप्रयुच्छद्भिः:
करण (पा-धातोः साधनम्) — ‘(रक्षकैः) अप्रयुच्छद्भिः’
TypeAdjective (participle)
Rootप्र-युज् (धातु) / अप्रयुच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शिवेभिःwith auspicious
शिवेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
नःus / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (रक्षणस्य लाभभाजः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पायुभिःwith protectors / guardians
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/पालक’)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्ष’
शग्मैःwith strong/helpful (ones)
शग्मैः:
करण
TypeAdjective
Rootशग्म (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सहायक/उपकारी’)
अदब्धेभिःwith unbeguiled / uninjured
अदब्धेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअ-दब्ध (प्रातिपदिक; √दभ् ‘हिंस/छद्म’ इत्यस्य निषेधः)
अदृपितेभिःwith unarrogant / un-intoxicated
अदृपितेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootअ-दृपित (प्रातिपदिक; √दृप् ‘मद/दर्प’ + क्त, निषेधः)
इष्टेO desired/beloved (one)
इष्टे:
सम्बोधन-विशेषण (अग्ने)
TypeAdjective
Rootइष्ट (प्रातिपदिक; √यज् ‘पूज’ + क्त ‘पूजित/इष्ट’)
अनिमिषद्भिःwith unblinking (watchful ones)
अनिमिषद्भिः:
करण
TypeAdjective (participle)
Rootअ-निमिषद् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मिष् ‘निमेष’ + शतृ, निषेधः)
परिaround; on all sides
परि:
क्रियाविशेषण (परितः/सर्वतः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्ष’
नःus
नः:
कर्म (पाहि—कं? नः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
जाःthe peoples / offspring (clans)
जाः:
कर्तृ/सम्बन्ध (रक्षितव्य-समूहः; ‘we, the peoples’)
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन/प्रजा/जात’—समूहवाची)