HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिॠतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः ॥

बळि॒त्था तद्वपु॑षे धायि दर्श॒तं दे॒वस्य॒ भर्ग॒: सह॑सो॒ यतो॒ जनि॑ । यदी॒मुप॒ ह्वर॑ते॒ साध॑ते म॒तिॠ॒तस्य॒ धेना॑ अनयन्त स॒स्रुत॑: ॥

baḷitthā́ tád vápūṣe dhāyi darśatáṃ devásya bhárgaḥ sáhaso yáto jáni | yadīm úpa hvárate sā́dhate matí ṛtásya dhénā anayanta sasrútaḥ ||

Indeed, that was set into a visible form—the god’s splendour, born from power. When the thought approaches and turns in aspiration to accomplish, then the streaming cows of ṛta lead it onward.

बट् । इ॒त्था । तत् । वपु॑षे । धा॒यि॒ । द॒र्श॒तम् । दे॒वस्य॑ । भर्गः॑ । सह॑सः । यतः॑ । जनि॑ । यत् । ई॒म् । उप॑ । ह्वर॑ते । साध॑ते । म॒तिः । ऋ॒तस्य॑ । धेनाः॑ । अ॒न॒य॒न्त॒ । स॒ऽस्रुतः॑ ॥बट् । इत्था । तत् । वपुषे । धायि । दर्शतम् । देवस्य । भर्गः । सहसः । यतः । जनि । यत् । ईम् । उप । ह्वरते । साधते । मतिः । ऋतस्य । धेनाः । अनयन्त । सस्रुतः ॥baṭ | itthā | tat | vapuṣe | dhāyi | darśatam | devasya | bhargaḥ | sahasaḥ | yataḥ | jani | yat | īm | upa | hvarate | sādhate | matiḥ | ṛtasya | dhenāḥ | anayanta | sa-srutaḥ

बळित्थाin a mighty/strong manner; truly powerfully
बळित्था:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootबळित्था (अव्यय-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वपुषेfor (his) form/beauty
वपुषे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
धायिwas set/placed; was established
धायि:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
दर्शतम्beautiful to see; splendid
दर्शतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक) < √दृश्
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भर्गःradiance; blazing splendor
भर्गः:
Kartā
TypeNoun
Rootभर्ग (प्रातिपदिक)
सहसःof might/power
सहसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
यतःfrom which; whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय) < यद्
जनिःbirth; origin
जनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootजनि (प्रातिपदिक) < √जन्
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय) < यद्
ईम्indeed; just
ईम्:
TypeParticle
Rootईम् (निपात)
उपtowards; near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
ह्वरतेturns aside; wavers
ह्वरते:
TypeVerb
Rootह्वर् (धातु)
साधतेaccomplishes; strives; makes good
साधते:
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
मतिःthought; intention; devotion
मतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक) < √मन्
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
धेनाःcows; streams (of nourishment)
धेनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
अनयन्तthey led; they brought along
अनयन्त:
TypeVerb
Rootनी (धातु) + अनु-
सस्रुतःflowing; streaming; running forth
सस्रुतः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootसस्रुत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √सृ (सरति)