HomeRig VedaMandala 1Sukta 134Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 1.134

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional)
Devata: Vāyu
Chandas: Jagatī (probable)

त्वं नो वायवेषामपूर्व्यः सोमानां प्रथमः पीतिमर्हसि सुतानां पीतिमर्हसि । उतो विहुत्मतीनां विशां ववर्जुषीणाम् । विश्वा इत्ते धेनवो दुह्र आशिरं घृतं दुह्रत आशिरम् ॥

त्वं नो॑ वायवेषा॒मपू॑र्व्य॒: सोमा॑नां प्रथ॒मः पी॒तिम॑र्हसि सु॒तानां॑ पी॒तिम॑र्हसि । उ॒तो वि॒हुत्म॑तीनां वि॒शां व॑व॒र्जुषी॑णाम् । विश्वा॒ इत्ते॑ धे॒नवो॑ दुह्र आ॒शिरं॑ घृ॒तं दु॑ह्रत आ॒शिर॑म् ॥

tváṃ no vāyav eṣā́m apū́rvyaḥ sómānāṃ prathamáḥ pītím arhasi sutā́nāṃ pītím arhasi | utó vihútmātīnām víśāṃ vavarjúṣīṇām | víśvā ítté dhénavo duhra āśíraṃ ghṛtáṃ duhrata āśíram ||

You, O Vāyu, are for us the unparalleled one among these: you deserve the first drinking of the Soma, you deserve the drinking of the pressed delight. And also of the well-invoked peoples who are turned in right movement—of them. All your Cows yield the mixture of nourishment; they milk out the clarified richness, they milk the offered essence.

त्वम् । नः॒ । वा॒यो॒ इति॑ । ए॒षा॒म् । अपू॑र्व्यः । सोमा॑नाम् । प्र॒थ॒मः । पी॒तिम् । अ॒र्ह॒सि॒ । सु॒ताना॑म् । पी॒तिम् । अ॒र्ह॒सि॒ । उ॒तो इति॑ । वि॒हुत्म॑तीनाम् । वि॒शाम् । व॒व॒र्जुषी॑णाम् । विश्वाः॑ । इत् । ते॒ । धे॒नवः॑ । दु॒ह्रे॒ । आ॒ऽशिर॑म् । घृ॒तम् । दु॒ह्र॒ते॒ । आ॒ऽशिर॑म् ॥त्वम् । नः । वायो इति । एषाम् । अपूर्व्यः । सोमानाम् । प्रथमः । पीतिम् । अर्हसि । सुतानाम् । पीतिम् । अर्हसि । उतो इति । विहुत्मतीनाम् । विशाम् । ववर्जुषीणाम् । विश्वाः । इत् । ते । धेनवः । दुह्रे । आशिरम् । घृतम् । दुह्रते । आशिरम् ॥tvam | naḥ | vāyo iti | eṣām | apūrvyaḥ | somānām | prathamaḥ | pītim | arhasi | sutānām | pītim | arhasi | uto iti | vihutmatīnām | viśām | vavarjuṣīṇām | viśvāḥ | it | te | dhenavaḥ | duhre | āśiram | ghṛtam | duhrcate | āśiram

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वायोO Vāyu
वायो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपूर्व्यःunprecedented, excellent
अपूर्व्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअपूर्व्य (प्रातिपदिक; अ- + पूर्व्य)
सोमानाम्of the Soma-juices
सोमानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
पीतिम्drinking, draught
पीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक; √पा ‘पिबति’ से)
अर्हसिyou are worthy / you deserve
अर्हसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्ह्
सुतानाम्of the pressed (Soma)
सुतानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun (participle used substantively)
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘सवति/सुनोति’ कर्मणि/भूतकृदन्त)
पीतिम्drinking, draught
पीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक; √पा)
अर्हसिyou deserve
अर्हसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्ह्
उतोand also
उतो:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) + उ (एन्क्लिटिक/पदपूरण)
विहुत्मतीनाम्of the well-offering (worshipping) (women/streams/hosts)
विहुत्मतीनाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootविहुत्मती (प्रातिपदिक; वि- + हुत्मत्/हुत्मती ‘having oblations/offerings’)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
ववर्जुषीणाम्of the active/striving ones (Vedic epithet)
ववर्जुषीणाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootववर्जुषी (प्रातिपदिक; intens./desid.-type formation from √वृज्/√वर्ज् ‘to turn/avoid/choose’, ‘eager/active’—Vedic epithet)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
अवधारण
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
दुह्रthey milk
दुह्र:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह्
आशिरम्the (Soma-)mixture / libation
आशिरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआशिस्/आशिर् (प्रातिपदिक; ‘मिश्रण/आशीः’—Vedic ‘mixture, libation’)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
दुह्रतthey milk
दुह्रत:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह्
आशिरम्the libation/mixture
आशिरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआशिस्/आशिर् (प्रातिपदिक)