Mantra 1
Sukta 1.12
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.12)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (3 x 8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निं दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् । अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निं दू॒तं वृ॑णीमहे॒ होता॑रं वि॒श्ववे॑दसम् । अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ सु॒क्रतु॑म् ॥
Transliteration
agníṃ dūtáṃ vṛṇīmahe hótāraṃ viśvá-vedasam | asyá yajñásya su-krátum ||
Translation
We choose Agni as the messenger—the inner envoy of the Divine—who stands as our invoking priest, knower of all; may he be the luminous and right-effective will for this sacrifice of self-offering.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निम् । दू॒तम् । वृ॒णी॒म॒हे॒ । होता॑रम् । वि॒श्वऽवे॑दसम् । अ॒स्य । य॒ज्ञस्य॑ । सु॒ऽक्रतु॑म् ॥अग्निम् । दूतम् । वृणीमहे । होतारम् । विश्ववेदसम् । अस्य । यज्ञस्य । सुक्रतुम् ॥agnim | dūtam | vṛṇīmahe | hotāram | viśva-vedasam | asya | yajñasya | su-kratum
Word by Word
अग्निम्Agni (as the object of choice)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दूतम्messenger
दूतम्:
कर्म
TypeNoun (appositional)
Rootदूत- (प्रातिपदिक)
वृणीमहेwe choose / we elect
वृणीमहे:
—
TypeVerb
Root√वृ (वृणीते) ‘to choose, to select’
होतारम्Hotar-priest (invoker)
होतारम्:
कर्म
TypeNoun (agent noun)
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; from √हु ‘to sacrifice, offer’)
विश्ववेदसम्all-knowing / possessing universal knowledge
विश्ववेदसम्:
कर्म (विशेषणम् of अग्निम्/होतारम्)
TypeAdjective (compound epithet)
Rootविश्व- + वेदस्- (समास; वेदस् ‘knowledge’ from √विद्)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक; from √यज् ‘to worship, sacrifice’)
सुक्रतुम्of good resolve / of good ritual skill
सुक्रतुम्:
कर्म (विशेषणम् of अग्निम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootसु- + क्रतु- (प्रातिपदिक; क्रतु ‘resolve, power of will/skill’)