HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.116

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.116)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.116.1)

नासत्याभ्यां बर्हिरिव प्र वृञ्जे स्तोमाँ इयर्म्यभ्रियेव वातः । यावर्भगाय विमदाय जायां सेनाजुवा न्यूहतू रथेन ॥

नास॑त्याभ्यां ब॒र्हिरि॑व॒ प्र वृ॑ञ्जे॒ स्तोमाँ॑ इयर्म्य॒भ्रिये॑व॒ वात॑: । यावर्भ॑गाय विम॒दाय॑ जा॒यां से॑ना॒जुवा॑ न्यू॒हतू॒ रथे॑न ॥

nāsátyābhyāṃ barhír iva prá vṛñje stómāṃ iyarmy abhríyeva vā́taḥ | yā́v arbhágāya vimadā́ya jāyā́ṃ senājúvā nyūhatū́ ráthena ||

For the Nāsatyas I spread my hymns like a sacred seat; I set them in motion like the wind driving the cloud. You two, who with your host-impelling chariot brought the bride to Arbhaga and Vimadā—come, and in the same swift succour bring into us the wedded union of soul and its delight, the right companioning power for the journey.

नास॑त्याभ्याम् । ब॒र्हिःऽइ॑व । प्र । वृ॒ञ्जे॒ । स्तोमा॑न् । इ॒य॒र्मि॒ । अ॒भ्रिया॑ऽइव । वातः॑ । यौ । अर्भ॑गाय । वि॒ऽम॒दाय॑ । जा॒याम् । से॒ना॒ऽजुवा॑ । नि॒ऽऊ॒हतुः॑ । रथे॑न ॥नासत्याभ्याम् । बर्हिःइव । प्र । वृञ्जे । स्तोमान् । इयर्मि । अभ्रियाइव । वातः । यौ । अर्भगाय । विमदाय । जायाम् । सेनाजुवा । निऊहतुः । रथेन ॥nāsatyābhyām | barhiḥ-iva | pra | vṛñje | stomān | iyarmi | abhriyāiva | vātaḥ | yau | arbhagāya | vi-madāya | jāyām | senājuvā | ni-ūhatuḥ | rathena

नासत्याभ्याम्to/for the Nāsatyas (the Aśvins)
नासत्याभ्याम्:
सम्प्रदान (स्तुत्यर्थं/उद्देश्य-देवता) अथवा अधिकरण (यस्य प्रति स्तोमः)
TypeNoun (proper dual) / Adjective used as noun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ) + भ्याम्
बर्हिःthe sacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
कर्म (उपमान-रूपेण) / अधिकरण (यज्ञोपकरण-भावेन)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
वृञ्जेI arrange/spread
वृञ्जे:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√वृञ्ज् (वृञ्जति/वृञ्जते) ‘to arrange, spread, set in order’
स्तोमान्hymns, praises
स्तोमान्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
इयर्मिI set in motion / I send forth
इयर्मि:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (ईरयति/ईरते) ‘to set in motion, raise, send forth’
अभ्रियाwith/by a cloud (as with a cloud)
अभ्रिया:
करण (उपमान-करण)
TypeNoun
Rootअभ्रि (प्रातिपदिक) ‘cloud’
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वातःthe wind
वातः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) ‘wind’
यौwho (the two)
यौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्वभागायto Arbhāga
अर्वभागाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootअर्वभाग (प्रातिपदिक; पुरुष-नाम) + ए
विमदायto Vimad(a)
विमदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootविमद (प्रातिपदिक; पुरुष-नाम) + ए
जायाम्a wife
जायाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
सेनाजुवा(you two) impelling the host / swift with your troop
सेनाजुवा:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootसेनाजुव (प्रातिपदिक; ‘army-driving/host-hastening’, epithet)
न्यूहतूyou two brought/led (hither)
न्यूहतू:
कर्तृ (यौ)
TypeVerb
Root√वह् ‘to carry, convey’ with preverb नि- (Vedic: ny-); form: नि + ऊह्/वह् → न्यूह्
रथेनwith a chariot
रथेन:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)