Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 91, Shloka 18
इन्द्रजित्-वधः
The Slaying of Indrajit
Devanagari script
सोन्यऽत्कार्मुकम् मादायसज्जंचक्रेत्वरन्निव ।।।।तदप्यस्यत्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणोनिरकृन्तत ।
Transliteration
so'nyat kārmukam ādāya sajjaṃ cakre tvarann iva |
tad apy asya tribhir bāṇair lakṣmaṇo nirakṛntata ||
Translation
He seized another bow and, as if in haste, made it ready; but Lakshmana cut that too apart with three arrows.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
अन्यत्another
अन्यत्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular); कार्मुकम् इति विशेषणम्
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
कर्म (Karma/Object of ādāya)
TypeNoun
Rootकार्मुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्
आदायhaving seized
आदाय:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक (having taken)
सज्जम्ready
सज्जम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसज्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; कार्मुकम् इति विशेषणम् (ready/strung)
चक्रेmade / prepared
चक्रे:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (3rd sg)
त्वरन्hastening
त्वरन्:
क्रियाविशेषण (Concomitant action)
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (Present active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; सः इति सह
इवas if
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (as if)
तत्that (bow)
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative singular)
अपिalso
अपि:
बल (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (also/even)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-एकवचनम् (Masculine, Genitive singular)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Masculine, Instrumental plural); बाणैः इति विशेषणम्
बाणैःarrows
बाणैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Masculine, Instrumental plural)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
निरकृन्तत्cut off / split
निरकृन्तत्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootनिर्-कृत् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (3rd sg)
Context
Indrajith seizing another bow hastily targeted at Lakshmana and Lakshmana split them with three arrows.
Characters & Entities
I
IndrajitL
LakshmanaFAQs
Steadfastness in dharma: when protecting others, one must respond with clarity and precision, not panic—effective action prevents greater harm.
Indrajit attempts to rearm immediately, but Lakshmana neutralizes the renewed threat at once.
Lakshmana’s composure and tactical precision under pressure.