राक्षसेन्द्रनिवेशनविचारः (Survey of Ravana’s Residence and Lanka’s Inner Quarters)
धूम्राक्षस्य च सम्पातेर्भवनं मारुतात्मजः।विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च।।5.6.23।।शुकनासस्य वक्रस्य शठस्य विकटस्य च।ब्रह्मकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.6.24।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य नादिनः।विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च।।5.6.25।।कराळस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṁṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ ||5.6.24||
The son of the Wind (Hanumān) moved on past the mansions belonging to the rākṣasas—Śukanāsa, Vakra, Śaṭha, Vikaṭa, Brahmakarṇa, Daṃṣṭra, and Romaśa.
Hanuman jumped the houses of Dhumraksha, Sampati, Vidyudrupa, Bhima, Ghana and Vighana, Sukanasa, Vakra, Shatha, Vikata, Brahmakarna, Damshtra Romasa, Yuddhonmatta, Matta, Dhvajagriva, Nadi, Vidyujjihva and Indrajihva Hastimukha, Karala, Pisacha and Sonitaksha.
Dharma here is duty performed with restraint: Hanumān advances through hostile territory without needless harm, focused on his righteous mission (seeking Sītā) rather than on aggression.
During his night search in Laṅkā, Hanumān passes the residences of prominent rākṣasas, systematically moving deeper toward the central quarters.
Self-control and disciplined courage: Hanumān remains steady and purposeful amid danger, maintaining secrecy and focus.