Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 27

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

हनुमद्वचनं श्रुत्वा लङ्का सा कामरूपिणी।उवाच वचनं क्रुद्धा परुषं पवनात्मजम्।।।।

Transliteration

hanumad-vacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāma-rūpiṇī | uvāca vacanaṃ kruddhā paruṣaṃ pavanātmajam ||

Translation

Hearing Hanumān’s words, that Laṅkā—able to assume forms at will—grew wrathful and spoke harshly to the son of the Wind-god.

Word by Word

• हनुमद्वचनम्: Hanuman's words
• हनुमद्वचनम्: कर्म (Object of hearing)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हनुमतः वचनम्)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वक्रिया (having heard)

• लङ्का: Lanka (guardian)
• लङ्का: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सा: she
• सा: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• कामरूपिणी: able to assume forms at will
• कामरूपिणी: विशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: काम + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समासः (कामेन रूपं यस्याः/कामरूपः)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• वचनम्: speech / words
• वचनम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्रुद्धा: angry
• क्रुद्धा: विशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्

• परुषम्: harsh
• परुषम्: विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वचनम् इति पदस्य विशेषणम्

• पवनात्मजम्: son of the Wind-god
• पवनात्मजम्: कर्म (Object/Addressed)
• Type: Noun
• Root: पवन + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पवनस्य आत्मजः)

Context

The spirit of Lanka who could assume any form at her will got enraged on hearing the words of Hanuman and spake in a harsh tone.;

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā (guardian spirit)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Control of speech: the verse highlights how anger tends to produce harsh words, implicitly warning that dharmic speech should remain measured even under provocation.

What is the narrative situation?

The guardian spirit of Laṅkā reacts to Hanumān’s challenge and prepares to respond aggressively.

Which character virtue is emphasized?

By contrast, Hanumān’s steadiness is set against Laṅkā’s anger; the scene underscores the value of restraint amid confrontation.