Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 171

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता वज्रेशीत्यष्टमः क्रमात् । षडक्षराणि त्वरिता तृतीयं तदनंतरम् ॥ १७१ ॥

Transliteration

bhūmī rasākṣmāsvayutā vajreśītyaṣṭamaḥ kramāt | ṣaḍakṣarāṇi tvaritā tṛtīyaṃ tadanaṃtaram || 171 ||

Translation

In proper sequence, the eighth is stated as: “Bhūmī, Rasā, Kṣmā, together with Sva, and Vajreśī.” After that is given the six-syllabled mantra called Tvaritā, and immediately thereafter the third.

Word by Word

• भूमी: Bhūmī/earth
• भूमी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रस: essence/juice
• रस: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासाङ्ग)

• अक्ष्मा: (akṣmā)
• अक्ष्मा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्ष्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासाङ्ग; पाठानुसार)

• स्व: own/self
• स्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; (समासाङ्ग)

• युता: joined/combined
• युता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘युक्ता/संयुक्ता’ (भूमी इति विशेषणम्)

• वज्रेशी: Vajreśī (name)
• वज्रेशी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वज्रेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वज्र + ईशी (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-समाप्त्यर्थ

• अष्टमः: eighth
• अष्टमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• क्रमात्: in order/stepwise
• क्रमात्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रम)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘क्रमात्’ = ‘क्रमेण’

• षट्: six
• षट्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; (समासाङ्ग)

• अक्षराणि: syllables
• अक्षराणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• त्वरिता: Tvaritā (name)
• त्वरिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वरिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी/मन्त्र-नाम

• तृतीयम्: third
• तृतीयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• तत्: that/then
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• अनन्तरम्: immediately after
• अनन्तरम्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अव्यय (adverb) ‘immediately after’

Speaker

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada, within the Vedanga/technical section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara
• Tvarita

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes mantra-vidhi—correct ordering and identification of named mantra-units—showing that spiritual efficacy depends on precise transmission (krama) and recognized syllabic structure (ṣaḍakṣarī).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is supported by disciplined practice: devotion is expressed through faithful adherence to the taught sequence of mantras and their forms, treating the named mantras (like Tvaritā) as sacred supports for worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights Śikṣā-style technical attention to akṣara (syllable) count and ordered recitation (krama), which are essential for correct ritual chanting and mantra application.