Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 123

Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana

Classification of Krishna and Related Mantras

Devanagari script

सर्वलोकस्य रक्षार्थमनन्तं नित्यमेव हि । अभयं वरदं देवं प्रयच्छंतं मुदान्वितम् ॥ १२३ ॥

Transliteration

sarvalokasya rakṣārthamanantaṃ nityameva hi | abhayaṃ varadaṃ devaṃ prayacchaṃtaṃ mudānvitam || 123 ||

Translation

Truly, for the protection of all worlds, one should contemplate Ananta—the Eternal— the divine Lord who, rejoicing, bestows fearlessness and grants boons.

Word by Word

• सर्वलोकस्य: of the whole world
• सर्वलोकस्य: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व-लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वः लोकः)

• रक्षा-अर्थम्: for the purpose of protection
• रक्षा-अर्थम्: प्रयोजन (हेतु/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (रक्षायाः अर्थः)

• अनन्तम्: endless, infinite
• अनन्तम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम् इति)

• नित्यम्: eternal
• नित्यम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम् इति)

• एव: indeed, only
• एव: अव्यय (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; अवधारणार्थक

• हि: for, indeed
• हि: अव्यय (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ

• अभयम्: fearless; granting fearlessness
• अभयम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम् इति)

• वरदम्: boon-giving
• वरदम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम् इति)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रयच्छन्तम्: granting, bestowing
• प्रयच्छन्तम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण; ‘granting’)
• Type: Verb
• Root: प्र-यम् (धातु) → प्रयच्छत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (देवम्) विशेषणम्

• मुदा-अन्वितम्: endowed with joy
• मुदा-अन्वितम्: कर्म (कर्मपद-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुदा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मुदया अन्वितः)

Speaker

Narada (teaching within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Ananta
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Ananta (Vishnu) as the ever-present cosmic protector whose grace removes fear and sustains the worlds, encouraging refuge in the eternal divine rather than in transient supports.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implied as joyful remembrance and reliance on the Lord who actively “grants” (prayacchati) fearlessness and boons—showing devotion as a living relationship of trust and grace.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

While not naming a specific Vedanga, the verse aligns with practical mantra–dhyana application (a technical devotional practice): steady contemplation of a defined deity-form and attributes (nitya, varada, abhaya) as a focused method of worship.