Home›Markandeya Purana›Adhy. 34›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 4

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

अलर्क उवाच कथितं मे त्वया मातर्नित्य नैमित्तिकञ्च यत् । नित्यनैमित्तिकञ्चैव त्रिविधं कर्म पौरुषम् ॥

Transliteration

alarka uvāca kathitaṃ me tvayā mātā nitya naimittikaṃ ca yat | nityanaimittikaṃ caiva trividhaṃ karma pauruṣam ||

Translation

Alarka said: “Mother, you have explained to me what is daily duty and what is occasional duty; thus human action is threefold—daily, occasional, and that which is both daily and occasional.”

Word by Word
अलर्कःAlarka
अलर्कः:
कर्ता (Kartā/Agent)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कथितम्told/related
कथितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त (Past passive participle/कृदन्त-क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘told’
मेto me
मे:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative enclitic)
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (Kartā/Agent)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन
मातर्O mother
मातर्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
नित्यdaily (duty)
नित्य:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन; (elliptic: नित्यं कर्म)
नैमित्तिकम्occasional (duty)
नैमित्तिकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootनैमित्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन; (elliptic: नैमित्तिकं कर्म)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यत्which
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (relative pronoun)
नित्यनैमित्तिकम्daily-and-occasional (combined)
नित्यनैमित्तिकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootनित्य-नैमित्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन; द्वन्द्वः—नित्यं च नैमित्तिकं च
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
त्रिविधम्threefold
त्रिविधम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-विद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—त्रयः विधाः यस्य (threefold)
कर्मaction/duty
कर्म:
कर्ता/विषय (Subject/topic)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन
पौरुषम्human/pertaining to man
पौरुषम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपौरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/प्रथमा), एकवचन; कर्मणः विशेषणम्
Speakers
Alarka → Madālasa
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Karma classificationDharma pedagogyGṛhastha instruction

FAQs

The student’s recap shows dharma is teachable as a structured system; ethical life is framed as intelligible categories rather than vague goodness.

Didactic dharma content; not pancalakṣaṇa.

Threefold karma can be read as aligning body/time in three modes: constant discipline, situational response, and hybrid observances—suggesting an integral spiritual regimen.

←Previous Verse
Next Verse→