Next Verse

Shloka 1

दमयन्तीस्वयंवरः — देववेषधारणं, सत्यप्रार्थना, नलवरणम्

Damayantī’s Svayaṃvara: Divine Disguises, Truth-Vow, and Choosing Nala

#व2न्‍ी ताज (9) आज ८ चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: स्वर्गमें नारद और इन्द्रकी बातचीत, दमयन्तीके स्वयंवरके लिये राजाओं तथा लोकपालोंका प्रस्थान बृहदश्चव उवाच दमयन्ती तु तच्छुत्वा वचो हंसस्य भारत । ततः प्रभृति न स्वस्था नल॑ प्रति बभूव सा,बृहदश्व मुनि कहते हैं--भारत! दमयन्तीने जबसे हंसकी बातें सुनीं, तबसे राजा नलके प्रति अनुरक्त हो जानेके कारण वह अस्वस्थ रहने लगी

bṛhadaśva uvāca | damayantī tu tac chrutvā vaco haṃsasya bhārata | tataḥ prabhṛti na svasthā nalaṃ prati babhūva sā ||

Bṛhadaśva said: “O Bhārata, when Damayantī heard the words of the swan, from that time onward she could not remain at ease; her mind turned in deep attachment toward King Nala.”

दमयन्तीDamayanti
दमयन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वचःspeech/words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
हंसस्यof the swan
हंसस्य:
TypeNoun
Rootहंस
FormMasculine, Genitive, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
ततःthen/from that time
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रभृतिsince/from onwards
प्रभृति:
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
not
:
TypeIndeclinable
Root
स्वस्थाwell/at ease
स्वस्था:
TypeAdjective
Rootस्वस्थ
FormFeminine, Nominative, Singular
नलम्Nala
नलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards/with regard to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular

बृहदश्चव उवाच

बृहदश्व (Bṛhadaśva)
दमयन्ती (Damayantī)
नल (Nala)
हंस (the swan)
भारत (Bhārata—address to Yudhiṣṭhira)