Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

लालप्यमानं तं दृष्टवा मुनय:ः परमार्तवत्‌ । ऊचुर्वेदविद: सर्वे गाथां यां तां निबोध मे,अधिक पीड़ित मनुष्योंकी भाँति उन्हें विलाप करते देख वहाँके समस्त वेदवेत्ता मुनिगण एकत्र हो जिस गाथाको गाने लगे, उसे बताता हूँ, सुनो

lālapyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā munayaḥ paramārtavat | ūcur vedavidaḥ sarve gāthāṃ yāṃ tāṃ nibodha me ||

Seeing him lamenting like one in extreme distress, all the sages—masters of the Vedas—gathered and spoke: “Listen to me, and understand that very gāthā, the solemn verse we now begin to chant.”

लालप्यमानम्lamenting, wailing
लालप्यमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootलालप् (धातु)
FormNeuter, Accusative, Singular, शानच् (वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदभावे), Passive/Atmanepada participial sense
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा (अव्ययभाव, त्वान्त), Absolutive (having seen)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
परमार्तवत्like one extremely distressed
परमार्तवत्:
TypeAdjective
Rootपरमार्त (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
FormIndeclinable-like (वत्-प्रत्ययान्त, here used adverbially), N/A, N/A
ऊचुःsaid
ऊचुः:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
वेदविदःknowers of the Veda
वेदविदः:
Karta
TypeNoun
Rootवेदविद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
गाथाम्a verse, song
गाथाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाथा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
याम्which
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Accusative, Singular
निबोधunderstand, know (listen attentively)
निबोध:
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
FormN/A, Genitive, Singular

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvaja (speaker)
M
munayaḥ (sages)
V
vedavidaḥ (Veda-knowers)
G
gāthā (a chant/verse)