Shloka 65

(एवमुक्ता: केशवेन मुनय: संशितव्रता: । नारदप्रमुखा: सर्वे प्रत्यनन्दन्त केशवम्‌ ।। श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर कठोर व्रत धारण करनेवाले नारद आदि सब महर्षि उनका अभिनन्दन करने लगे। अध:शिरा: सर्पमाली महर्षि: स हि देवल: । अर्वावसु: सुजानुश्च मैत्रेय: शुनको बली ।। बको दाल्भ्य: स्थूलशिरा: कृष्णद्वैपायनस्तथा । आयोदधौम्यो धौम्यश्ष॒ अणीमाण्डव्यकौशिकौ ।। दामोष्णीषस्त्रिषवण: पर्णादो घटजानुक: । मौज्जायनो वायुभक्ष: पाराशर्योडथ शालिक: ।। शीलवानशनिर्धाता शून्यपालो5कृतव्रण: । श्वेतकेतु: कहोलश्न रामश्नैव महातपा: ।। ) (नारदजीके अतिरिक्त जो महर्षि वहाँ उपस्थित थे, उनके नाम इस प्रकार हैं--) अधःशिरा, सर्पमाली, महर्षि देवल, अर्वावसु, सुजानु, मैत्रेय, शुनक, बली, दल्भपुत्र बक, स्थूलशिरा, पराशरनन्दन श्रीकृष्णद्वैपायन, आयोदधौम्य, धौम्य, अणीमाण्डव्य, कौशिक, दामोष्णीष त्रिषवण, पर्णाद, घटजानुक, मौंजायन, वायुभक्ष, पाराशर्य, शालिक, शीलवान्‌, अशनि, धाता, शून्यपाल, अकृतद्रण, श्वेतकेतु, कहोल एवं महातपस्वी परशुराम। तमब्रवीज्जामदग्न्य उपेत्य मधुसूदनम्‌ । परिष्वज्य च गोविन्दं सुरासुरपते: सखा

evaṁuktāḥ keśavena munayaḥ saṁśitavratāḥ | nāradapramukhāḥ sarve pratyanandanta keśavam || adhaḥśirāḥ sarpamālī maharṣiḥ sa hi devalaḥ | arvāvasuḥ sujānuś ca maitreyaḥ śunako balī || bako dālbyaḥ sthūlaśirāḥ kṛṣṇadvaipāyanas tathā | āyodadhauṁyo dhauṁyaś ca aṇīmāṇḍavyakauśikau || dāmoṣṇīṣas triṣavaṇaḥ parṇādo ghaṭajānukaḥ | maujjāyano vāyubhakṣaḥ pārāśaryo ’tha śālikaḥ || śīlavān aśanirdhātā śūnyapālo ’kṛtavraṇaḥ | śvetaketuḥ kaholaś ca rāmaś caiva mahātapāḥ || tam abravīj jāmadagnya upetya madhusūdanam | pariṣvajya ca govindaṁ surāsurapateḥ sakhā ||

Vaiśampāyana said: When Keśava had spoken thus, the sages of firm and disciplined vows—Nārada at their head—rejoiced and praised him. Present there were Adhaḥśirā, Sarpamālī, the great seer Devala, Arvāvasu, Sujānu, Maitreya, Śunaka, Balī, Baka the son of Dālbha, Sthūlaśiras, and Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), as well as Āyodadhauṁya, Dhauṁya, Aṇīmāṇḍavya, Kauśika, Dāmoṣṇīṣa, Triṣavaṇa, Parṇāda, Ghaṭajānuka, Maujjāyana, Vāyubhakṣa, Pārāśarya, Śālika, Śīlavān, Aśani, Dhātā, Śūnyapāla, Akṛtavraṇa, Śvetaketu, Kahola, and the great ascetic Rāma (Paraśurāma). Then Jāmadagnya (Paraśurāma), friend of the lord of gods and demons, approached Madhusūdana; embracing Govinda, he addressed him.

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्ताःhaving been addressed / spoken to
उक्ताः:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Plural, kta (past passive participle)
केशवेनby Keshava
केशवेन:
Karana
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Instrumental, Singular
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Plural
संशितव्रताःof sharpened/strict vows
संशितव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंशितव्रत
FormMasculine, Nominative, Plural
नारदप्रमुखाःwith Narada as foremost
नारदप्रमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनारद-प्रमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्यनन्दन्तrejoiced at / welcomed / applauded
प्रत्यनन्दन्त:
TypeVerb
Rootनन्द्
FormImperfect (Laṅ), 3, Plural, Parasmaipada, प्रति
केशवम्Keshava
केशवम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Accusative, Singular
अधःशिराःAdhaḥśirā (name; 'head-down')
अधःशिराः:
Karta
TypeNoun
Rootअधःशिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्पमालीSarpamālī (name; 'garlanded with snakes')
सर्पमाली:
Karta
TypeNoun
Rootसर्पमालिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
देवलःDevala (name)
देवलः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवल
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्वावसुःArvāvāsu (name)
अर्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुजानुःSujānu (name; 'good-kneed')
सुजानुः:
Karta
TypeNoun
Rootसुजानु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मैत्रेयःMaitreya (name)
मैत्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमैत्रेय
FormMasculine, Nominative, Singular
शुनकःŚunaka (name)
शुनकः:
Karta
TypeNoun
Rootशुनक
FormMasculine, Nominative, Singular
बलीBalī (name; 'the strong one')
बली:
Karta
TypeNoun
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
बकःBaka (name)
बकः:
Karta
TypeNoun
Rootबक
FormMasculine, Nominative, Singular
दाल्भ्यःDālbhyā (patronymic/name)
दाल्भ्यः:
Karta
TypeNoun
Rootदाल्भ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थूलशिराःSthūlaśirā (name; 'large-headed')
स्थूलशिराः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थूलशिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
कृष्णद्वैपायनःKṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa)
कृष्णद्वैपायनः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण-द्वैपायन
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आयोदधौम्यःĀyoda-dhaumya (name)
आयोदधौम्यः:
Karta
TypeNoun
Rootआयोद-धौम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
धौम्यःDhaumya (name)
धौम्यः:
Karta
TypeNoun
Rootधौम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अणीमाण्डव्यAṇī-māṇḍavya (name)
अणीमाण्डव्य:
Karta
TypeNoun
Rootअणी-माण्डव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कौशिकःKauśika (name)
कौशिकः:
Karta
TypeNoun
Rootकौशिक
FormMasculine, Nominative, Singular
दामोष्णीषःDāmoṣṇīṣa (name)
दामोष्णीषः:
Karta
TypeNoun
Rootदाम-उष्णीष
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिषवणःTriṣavaṇa (name; 'three-ritual-times')
त्रिषवणः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रि-सवण
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्णादःParṇāda (name)
पर्णादः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्णाद
FormMasculine, Nominative, Singular
घटजानुकःGhaṭajāṇuka (name)
घटजानुकः:
Karta
TypeNoun
Rootघट-जानुक
FormMasculine, Nominative, Singular
मौज्जायनःMaujāyana (name)
मौज्जायनः:
Karta
TypeNoun
Rootमौज्जायन
FormMasculine, Nominative, Singular
वायुभक्षःVāyubhakṣa (name; 'air-eater')
वायुभक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु-भक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
पाराशर्यःPārāśarya (name; descendant of Parāśara)
पाराशर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपाराशर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen / and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
शालिकःŚālika (name)
शालिकः:
Karta
TypeNoun
Rootशालिक
FormMasculine, Nominative, Singular
शीलवान्virtuous
शीलवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootशीलवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अशनिर्धाताAśani and Dhātā (two sages)
अशनिर्धाता:
Karta
TypeNoun
Rootअशनि-धाता
FormMasculine, Nominative, Dual
शून्यपालःŚūnyapāla (name)
शून्यपालः:
Karta
TypeNoun
Rootशून्यपाल
FormMasculine, Nominative, Singular
अकृतव्रणःAkṛtavraṇa (name; 'unwounded' / 'without a wound')
अकृतव्रणः:
Karta
TypeNoun
Rootअकृतव्रण
FormMasculine, Nominative, Singular
श्वेतकेतुःŚvetaketu (name)
श्वेतकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वेतकेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
कहोलःKahola (name)
कहोलः:
Karta
TypeNoun
Rootकहोल
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रामःRāma (Paraśurāma)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed / also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
महातपाःof great austerity
महातपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said / spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
जामदग्न्यःJāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootजामदग्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उपेत्यhaving approached
उपेत्य:
TypeVerb
Root
Formktvā (absolutive/gerund), उप
मधुसूदनम्Madhusūdana (Krishna)
मधुसूदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Accusative, Singular
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
TypeVerb
Rootस्वज्
Formktvā (absolutive/gerund), परि
and
:
TypeIndeclinable
Root
गोविन्दम्Govinda (Krishna)
गोविन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोविन्द
FormMasculine, Accusative, Singular
सुरासुरपतेःof the lord of gods and asuras
सुरासुरपतेः:
TypeNoun
Rootसुर-असुर-पति
FormMasculine, Genitive, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Keśava (Śrī Kṛṣṇa)
N
Nārada
A
Adhaḥśirā
S
Sarpamālī
D
Devala
A
Arvāvasu
S
Sujānu
M
Maitreya
Ś
Śunaka
B
Balī
B
Baka (Dālbya)
S
Sthūlaśiras
K
Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa)
Ā
Āyodadhauṁya
D
Dhauṁya
A
Aṇīmāṇḍavya
K
Kauśika
D
Dāmoṣṇīṣa
T
Triṣavaṇa
P
Parṇāda
G
Ghaṭajānuka
M
Maujjāyana
V
Vāyubhakṣa
P
Pārāśarya
Ś
Śālika
Ś
Śīlavān
A
Aśani
D
Dhātā
Ś
Śūnyapāla
A
Akṛtavraṇa
Ś
Śvetaketu
K
Kahola
R
Rāma (Paraśurāma, Jāmadagnya)
M
Madhusūdana (Kṛṣṇa)
G
Govinda (Kṛṣṇa)
S
Surāsura-pati (Indra, by epithet)

Educational Q&A

The passage highlights how dharmic counsel gains weight when affirmed by those committed to truth and austerity. The sages’ approval functions as a moral endorsement: right action in a crisis should be guided by disciplined wisdom, not mere power or anger.

After Kṛṣṇa speaks, a gathering of renowned sages—led by Nārada—expresses joy and praises him. The text then enumerates many sages present. Finally, Paraśurāma (Jāmadagnya) approaches Kṛṣṇa, embraces him, and begins to speak.