Shloka 95

सूतपुत्र॑ सदुर्धर्ष शल्यं च बलिनां बरम्‌,'पार्थ! अत्यन्त दुर्जय वीर सूतपुत्र कर्ण, बलवानोंमें श्रेष्ठ शल्य तथा युद्धमें इन्द्रके समान पराक्रमी एवं बलवानोंमें अग्रगण्य द्रोणाचार्यको युद्धमें परास्त किये बिना तुम यहाँ राज्य कैसे लेना चाहते हो?

Sañjaya uvāca: Sūtaputraḥ sa-durdharṣaḥ Śalyaṃ ca balināṃ varam, Pārtha! atyanta-durjayo vīraḥ sūtaputraḥ Karṇaḥ, balavānāṃ śreṣṭhaḥ Śalyaḥ tathā yuddhe Indra-samāna-parākramī ca balavānām agragaṇyo Droṇācāryaṃ yuddhe parājitya vinā tvaṃ iha rājyaṃ kathaṃ grahītuṃ icchasi?

Sañjaya said: “O Pārtha, how do you mean to take the kingdom here without first defeating in battle Karṇa, the charioteer’s son—heroic, utterly unconquerable and hard to assail—together with Śalya, foremost among the mighty, and Droṇa, preeminent among the powerful, whose prowess in war is like Indra’s?”

सूतपुत्रthe charioteer’s son (Karna)
सूतपुत्र:
Karma
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
स-दुर्धर्षम्very hard to assail
स-दुर्धर्षम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
शल्यम्Shalya
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलिनाम्of the strong (men)
बलिनाम्:
TypeNoun
Rootबलिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरम्the best
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्थO son of Pritha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
अत्यन्तम्exceedingly
अत्यन्तम्:
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्तम्
दुर्जयम्hard to conquer
दुर्जयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्जय
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
सूतपुत्रम्the charioteer’s son (Karna)
सूतपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
बलवान्strong, mighty
बलवान्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
बलवताम्among the strong (men)
बलवताम्:
TypeNoun
Rootबलवत्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठम्the foremost
श्रेष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
शल्यम्Shalya
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
इन्द्र-समम्equal to Indra
इन्द्र-समम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइन्द्रसम
FormMasculine, Accusative, Singular
पराक्रमिणम्valiant, mighty
पराक्रमिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपराक्रमिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलवताम्among the strong (men)
बलवताम्:
TypeNoun
Rootबलवत्
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्रगण्यम्one of the foremost
अग्रगण्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअग्रगण्य
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रोणाचार्यम्Dronacharya
द्रोणाचार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोणाचार्य
FormMasculine, Accusative, Singular
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
परास्तdefeated (pp.)
परास्त:
TypeVerb
Rootपरास्त
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done / having made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormGerund (Absolutive)
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
इहhere
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
ग्रहीतुम्to take, to seize
ग्रहीतुम्:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormInfinitive
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, 2, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Partha (Arjuna/Pandava)
K
Karna
S
Shalya
D
Dronacharya
I
Indra
K
Kingdom (Rajya)

Educational Q&A

Sovereignty in the kshatriya ethic is not merely inherited or demanded; it is validated by confronting and overcoming the foremost defenders. Sanjaya frames political claim as inseparable from the moral and practical test of battle against the greatest warriors.

Sanjaya addresses Partha, stressing that the Pandavas cannot realistically or rightly expect to seize the kingdom unless they defeat the key Kaurava champions—Karna, Shalya, and Drona—whose strength and battlefield prowess are portrayed as exceptional.