Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Rukmī’s Offer of Aid and Arjuna’s Refusal (रुक्मिप्रस्तावः—अर्जुनप्रत्याख्यानम्)

भवानुशनसा तुल्यो हितैषी च सदा मम । असंहार्य: स्थितो धर्मे स न: सेनापतिर्भव,“आप सदा मेरा हित चाहनेवाले तथा नीतिमें शुक्राचार्यके समान हैं। आपको आपकी इच्छाके बिना कोई मार नहीं सकता। आप सदा धर्ममें ही स्थित रहते हैं, अतः हमारे प्रधान सेनापति हो जाइये

bhavān uśanasā tulyo hitaiṣī ca sadā mama | asaṃhāryaḥ sthito dharme sa naḥ senāpatir bhava ||

Vaiśampāyana said: “You are ever my well-wisher, and in matters of policy you are equal to Uśanas (Śukrācārya). None can slay you against your own will. Steadfast in dharma, therefore become our commander-in-chief.”

भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उशनसाwith/like Uśanas (Śukra)
उशनसा:
Karana
TypeNoun
Rootउशनस्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तुल्यःequal, comparable
तुल्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
हितैषीwell-wisher
हितैषी:
Karta
TypeAdjective
Rootहितैषिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
असंहार्यःinvincible, not to be slain/destroyed
असंहार्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-संहार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थितःstanding, abiding
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मेin dharma, in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
सःhe/that (i.e., you)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःof us, our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
सेनापतिःcommander of the army
सेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसेनापति
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbe (become)
भव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormImperative, Second, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
U
Uśanas (Śukrācārya)
S
senāpati (commander-in-chief)