Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

धर्मश्चनार्थश्व॒ कामश्न मोक्षश्षात्रानुवर्णिता: | उपायाश्चार्थलिप्सा च विविधा भूरिदक्षिण,प्रचुर दक्षिणा देनेवाले युधिष्ठिर! इस ग्रन्थमें धर्म, अर्थ, काम और मोक्षका, इनकी प्राप्तिके उपायोंका तथा नाना प्रकारकी धन-लिप्साका भी वर्णन है

dharmaś cānārthaś ca kāmaś ca mokṣaś cātra anūvarṇitāḥ | upāyāś cārthalipsā ca vividhā bhūridakṣiṇa ||

Bhishma said: In this treatise are set forth dharma and artha, kāma and mokṣa as well—together with the means of attaining them, and also the many forms of craving for wealth. O Yudhiṣṭhira, famed for abundant gifts, all these matters are described here as guidance for righteous living and wise governance.

धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अर्थःwealth, purpose
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कामःdesire, pleasure
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootमोक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
शास्त्रानुवर्णिताःdescribed in the treatises
शास्त्रानुवर्णिताः:
TypeAdjective
Rootशास्त्र-अनुवर्णित
FormMasculine, Nominative, Plural
उपायाःmeans, methods
उपायाः:
Karta
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अर्थलिप्साdesire for wealth
अर्थलिप्सा:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ-लिप्सा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधाvarious, manifold
विविधा:
TypeAdjective
Rootविविध
FormFeminine, Nominative, Singular
भूरिदक्षिणO one of abundant gifts (generous giver)
भूरिदक्षिण:
Sampradana
TypeAdjective
Rootभूरि-दक्षिण
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira