Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Bhīṣma’s Hymn to Viṣṇu and Kṛṣṇa’s Criteria for Divine Self-Disclosure

दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्धयां देवी वसुन्धरा । दिशो भुजा रविश्वक्षुवीर्ये शुक्र: प्रतिष्ठित:,स्वर्गलोेक आपके मस्तकसे और वसुन्धरा देवी आपके पैरोंसे व्याप्त हैं। दिशाएँ आपकी भुजाएँ हैं। सूर्य नेत्र हैं और शुक्राचार्य आपके वीर्यमें प्रतिष्ठित हैं

divaṃ te śirasā vyāptaṃ pṛthivyāṃ devī vasundharā | diśo bhujā raviś cakṣuḥ vīrye śukraḥ pratiṣṭhitaḥ ||

Bhishma said: “Heaven is spread over Your head, and the goddess Earth (Vasundharā) extends beneath Your feet. The directions are Your arms; the Sun is Your eye; and Śukra is established in Your vital potency (vīrya).”

दिवम्heaven, sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव)
FormNeuter, Accusative, Singular
तेyour
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
शिरसाby/with (your) head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
व्याप्तम्pervaded, covered
व्याप्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootव्याप् (धातु) → व्याप्त (क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पद्भ्याम्by/with (your) two feet
पद्भ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपद्
FormNeuter, Instrumental, Dual
देवीthe goddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
वसुन्धराthe Earth
वसुन्धरा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुन्धरा
FormFeminine, Nominative, Singular
दिशःthe directions
दिशः:
Karta
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Nominative, Plural
भुजाःarms
भुजाः:
Karta
TypeNoun
Rootभुज्/भुजा
FormFeminine, Nominative, Plural
रविःthe Sun
रविः:
Karta
TypeNoun
Rootरवि
FormMasculine, Nominative, Singular
अक्षिeye
अक्षि:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षि
FormNeuter, Nominative, Singular
वीर्येin (your) potency/energy
वीर्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवीर्य
FormNeuter, Locative, Singular
शुक्रःŚukra (Venus/Śukrācārya)
शुक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिष्ठितःis established, is stationed
प्रतिष्ठितः:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
Diva (Heaven)
V
Vasundharā (Earth goddess)
D
Diśaḥ (Directions/quarters)
R
Ravi (Sun)
Ś
Śukra (Śukrācārya/Venus)