Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

अध्याय ३२३ — श्वेतद्वीपगमनम्, यज्ञभाग-विवादः, एकान्तिभक्त्या नारायणदर्शन-नियमः (Śvetadvīpa Journey; Dispute over Sacrificial Share; Rule of Nārāyaṇa-vision through Single-minded Devotion)

अश्विनौ देवगन्धर्वास्तथा नारदपर्वतौ । विश्वावसुश्न गन्धर्व: सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा,वहाँ सम्पूर्ण ब्रह्मर्षि, सभी राजर्षि, लोकपाल, बहुत-से अनुचरोंके सहित साध्य, आदित्य, रुद्र, सूर्य, चन्द्रमा, वसुगण, मरुद्गण, समुद्र, सरिताएँ, दोनों अश्विनीकुमार, देवता, गन्धर्व, नारद, पर्वत, गन्धर्वराज विश्वावसु, सिद्ध तथा अप्सराएँ भी लोकेश्वर महादेवजीकी आराधना करती थीं

aśvinau devagandharvāstathā nāradaparvatau | viśvāvasuś ca gandharvaḥ siddhāś cāpsarasas tathā ||

Bhishma said: “There too were the two Ashvins, the celestial Gandharvas, and likewise Narada and Parvata. Gandharva-king Vishvavasu was present, as were the Siddhas and the Apsarases.”

अश्विनौthe two Ashvins
अश्विनौ:
Karta
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
देवगन्धर्वाःdivine Gandharvas
देवगन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्वतःParvata (sage)
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वावसुःVishvavasu
विश्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
सिद्धाःSiddhas
सिद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अप्सरसःApsarases
अप्सरसः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाalso
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
Aśvinau (Aśvin twins)
D
Deva-Gandharvas
N
Nārada
P
Parvata
V
Viśvāvasu
G
Gandharvas
S
Siddhas
A
Apsarases
M
Maheśvara/Mahādeva (Śiva) (contextual)

Educational Q&A

The verse highlights that even exalted celestial and perfected beings participate in reverent worship of the Supreme (here, Maheśvara/Śiva). Ethically, it reinforces humility and devotion as universal virtues that transcend status, power, or attainment.

Bhīṣma enumerates members of a grand divine assembly—Aśvins, Gandharvas, sages like Nārada and Parvata, Viśvāvasu, Siddhas, and Apsarases—who are present in the context of honoring and worshipping Mahādeva, emphasizing the magnitude and sanctity of the occasion.