Previous Verse
Next Verse

Shloka 124

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

वृक्षाणां ककुदो5सि त्वं गिरीणां शिखराणि च । व्याप्रो मृगाणां पततां ताक्ष्योडनन्तश्न भोगिनाम्‌,वृक्षोंमें प्रधान वट-पीपल आदि, पर्वतोंमें उनके शिखर, वन-जन्तुओंमें व्याप्र, पक्षियोंमें गरुड़ तथा सर्पोमें अनन्त आप ही हैं

vṛkṣāṇāṃ kakudo 'si tvaṃ girīṇāṃ śikharāṇi ca | vyāghro mṛgāṇāṃ patatāṃ tākṣyo 'nantaś ca bhoginām ||

Bhīṣma said: “Among trees you are the foremost (like the banyan and the aśvattha); among mountains you are their peaks. Among beasts you are the tiger; among flying creatures you are Tākṣya (Garuḍa); and among serpents you are Ananta.”

वृक्षाणाम्among trees / of trees
वृक्षाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
ककुदःthe chief, the foremost
ककुदः:
Karta
TypeNoun
Rootककुद
FormMasculine, Nominative, Singular
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (भू)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
गिरीणाम्among mountains / of mountains
गिरीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Genitive, Plural
शिखराणिpeaks, summits
शिखराणि:
Karta
TypeNoun
Rootशिखर
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
व्याघ्रःtiger
व्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मृगाणाम्among beasts/animals
मृगाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
पतताम्of the flying ones (birds)
पतताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपतत्
FormMasculine, Genitive, Plural
ताक्ष्यःTākṣya (Garuḍa)
ताक्ष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootताक्ष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अनन्तःAnanta (Śeṣa)
अनन्तः:
Karta
TypeNoun
Rootअनन्त
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भोगिनाम्among serpents (the coiled ones)
भोगिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोगिन्
FormMasculine, Genitive, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
T
Tākṣya (Garuḍa)
A
Ananta (Śeṣa)
T
trees (e.g., vaṭa, aśvattha)
M
mountain peaks
T
tiger
S
serpents