Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence

Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue

संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम्‌ । व्यात्र: पशुमिवादाय मृत्युरादाय गच्छति

sañcinvānakam evainaṃ kāmānām atṛptakam | vyāghraḥ paśum ivādāya mṛtyur ādāya gacchati ||

Death carries away that very person who keeps hoarding, who remains unsated in desires—just as a tiger seizes and carries off an animal.

संचिन्वानकम्accumulating, gathering
संचिन्वानकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंचि (सम् + चि)
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
एनम्this (him)
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम् (एतद्-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
कामानाम्of desires
कामानाम्:
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Genitive, Plural
अवितृप्तकम्unsatiated, not satisfied
अवितृप्तकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवितृप्तक (a- + वि-तृप् + क)
FormMasculine, Accusative, Singular
व्याघ्रःa tiger
व्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
पशुम्an animal, beast
पशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आदायhaving seized, taking
आदाय:
TypeIndeclinable
Rootआ + दा
FormGerund (क्त्वा-प्रत्यय, ल्यप्)
मृत्युःDeath
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
आदायhaving seized, taking
आदाय:
TypeIndeclinable
Rootआ + दा
FormGerund (क्त्वा-प्रत्यय, ल्यप्)
गच्छतिgoes, carries off
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
M
Mṛtyu (Death, personified)
V
Vyāghra (tiger)
P
Paśu (animal/prey)