Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः

भीष्म उवाच रागो द्वेषस्तथा मोहो हर्ष: शोको5भिमानिता । काम: क्रोधश्न दर्पक्ष तन्द्री चालस्यमेव च,भीष्मजीने कहा--राजन्‌। राग, द्वेष, मोह, हर्ष, शोक, अभिमान, काम, क्रोध, दर्प, तन्द्रा, आलस्य, इच्छा, वैर, ताप, दूसरोंकी उन्नति देखकर जलना और पापाचार करना-- इन सबको (अज्ञानका कार्य होनेसे) अज्ञान बताया गया है

bhīṣma uvāca | rāgo dveṣas tathā moho harṣaḥ śoko 'bhimānitā | kāmaḥ krodhaś ca darpaś ca tandrī cālasyam eva ca |

Bhishma said: Passion and aversion, delusion, elation and grief, and self-conceit; desire and anger, pride, drowsiness, and indolence as well—these are to be understood as forms of ignorance, for they arise from not knowing the truth. In ethical terms, they are inner faults that cloud discernment and drive a person away from dharma.

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
रागःattachment, passion
रागः:
Karta
TypeNoun
Rootराग
FormMasculine, Nominative, Singular
द्वेषःhatred, aversion
द्वेषः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वेष
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मोहःdelusion
मोहः:
Karta
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Nominative, Singular
हर्षःjoy, exhilaration
हर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिमानिताself-conceit / pride (as a state)
अभिमानिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिमानित
FormFeminine, Nominative, Singular
कामःdesire, lust
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दर्पःarrogance
दर्पः:
Karta
TypeNoun
Rootदर्प
FormMasculine, Nominative, Singular
तन्द्रीdrowsiness, lethargy
तन्द्री:
Karta
TypeNoun
Rootतन्द्रा/तन्द्री
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आलस्यम्laziness
आलस्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआलस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma