Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation

Sumitra Itihāsa Begins

दत्ते वरे गते विप्रे चिन्ता55सीन्महती तदा । प्रह्ादस्य महाराज निश्चयं न च जग्मिवान्‌,महाराज! वर देनेके पश्चात्‌ जब ब्राह्मण चला गया, तब प्रह्नादको बड़ी भारी चिन्ता हुई। वे सोचने लगे--क्या करना चाहिये? परंतु किसी निश्चयपर पहुँच न सके

datte vare gate vipre cintāsīn mahatī tadā | prahrādasya mahārāja niścayaṃ na ca jagmivān ||

After the boon had been granted and the Brahmin had departed, O King, a great anxiety arose in Prahlāda. He reflected on what ought to be done, yet he could not arrive at any firm resolve.

दत्तेwhen (the boon) had been given
दत्ते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदा (धातु) / दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी एकवचन (कर्मणि/भावे प्रयोगे) क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; लोकेटिव् एब्सोल्यूट, नपुंसक (अव्यक्त-भावार्थे)
वरेin/with respect to the boon
वरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootगम् (धातु) / गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी एकवचन क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; लोकेटिव् एब्सोल्यूट, पुं (विप्रे इति सापेक्षम्)
विप्रेwhen the brahmin
विप्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविप्र
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
चिन्ताanxiety, worry
चिन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootचिन्ता
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
महतीgreat, huge
महती:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formस्त्री, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
प्रह्लादस्यof Prahlada
प्रह्लादस्य:
TypeNoun
Rootप्रह्लाद
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
निश्चयम्a decision, conclusion
निश्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिश्चय
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
जग्मिवान्reached/arrived at (i.e., came to)
जग्मिवान्:
TypeVerb
Rootगम् (धातु) / जग्मिवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपरस्मैपदी क्तवत्-प्रत्ययान्त (भूतार्थ) प्रथमा एकवचन, पुं

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Vipra/Brahmin)
प्रह्लाद (Prahlāda)
महाराज (addressed King)