Shloka 48

कृपश्च कृतवर्मा च प्रययौ यत्र सौबल: । रथानीकं परित्यज्य शूरा: सुदृढ्धन्विन:,उनकी बात सुनकर महाबली अअश्वत्थामा, कृपाचार्य और कृतवर्मा-ये सभी दृढ़ धनुर्धर शूरवीर पांचालराजकी उस दु:सह सेनाका व्यूह तोड़कर, रथसेनाका परित्याग करके जहाँ शकुनि था, वहीं जा पहुँचे

kṛpaś ca kṛtavarmā ca prayayau yatra saubalaḥ | rathānīkaṃ parityajya śūrāḥ sudṛḍha-dhanvinaḥ ||

Sañjaya said: Kṛpa and Kṛtavarmā—heroic warriors of unbending bows—abandoned the chariot-division and went to the place where Saubala (Śakuni) was. In the rush of battle, this signaled a tactical withdrawal from one formation to regroup with a key leader—an act compelled by war’s necessity rather than personal glory, reflecting the grim pragmatism that rules the war’s late hours.

कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कृतवर्माKritavarman
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रययौwent
प्रययौ:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
सौबलःSaubala (Shakuni)
सौबलः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसौबल
FormMasculine, Nominative, Singular
रथानीकम्the chariot-division (chariot corps)
रथानीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथानीक
FormNeuter, Accusative, Singular
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormAbsolutive (Gerund), Active
शूराःheroes
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
सुदृढधन्विनःvery firm-bowed / strong archers
सुदृढधन्विनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदृढधन्विन्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
K
Kṛtavarmā
S
Saubala (Śakuni)
R
rathānīka (chariot-division)

Educational Q&A

The verse highlights the battlefield ethic of subordinating personal display to collective necessity: seasoned warriors may abandon a formation to regroup with a crucial leader, showing that in war, survival and coordination often override individual valor.

Sañjaya reports that Kṛpa and Kṛtavarmā leave the chariot-division and move to where Śakuni (Saubala) is positioned, indicating a tactical shift or regrouping amid the ongoing battle.