Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अर्जुनस्य रथाश्वमोचनं कृष्णस्याश्वसेवा च

Arjuna’s Horses Freed; Krishna’s Equine Service

पुरुमित्रो जयो भोज: काम्बोजश्च सुदक्षिण: । सत्यव्रतो महाबाहुर्विकर्णो दुर्मुखश्च॒ ह,“मैं, सूर्यपुत्र कर्ण, चित्रसेन, विविंशति, भूरिश्रवा, शल, शल्य, दुर्धर्ष वीर वृषसेन, पुरुमित्र, जय, भोज, काम्बोजराज सुदक्षिण, सत्यव्रत, महाबाहु विकर्ण, दुर्मुख, दुःशासन, सुबाहु, अस्त्र-शस्त्रधारी कलिंगराज, अवन्तीके दोनों राजकुमार विन्द और अनुविन्द, द्रोण, अश्वत्थामा और शकुनि--ये तथा और भी बहुत-से नरेश जो विभिन्न देशोंके अधिपति हैं, अपनी सेनाके साथ तुम्हारी रक्षाके लिये चलेंगे। अतः तुम्हारी मानसिक चिन्ता दूर हो जानी चाहिये

purumitro jayo bhojaḥ kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ | satyavrato mahābāhur vikarṇo durmukhaś ca ||

Sañjaya said: “Purumitra, Jaya, Bhoja, the Kāmboja king Sudakṣiṇa, Satyavrata, the mighty-armed Vikarṇa, and Durmukha as well—these warriors will advance with their forces for your protection.”

पुरुमित्रःPurumitra (a warrior/king)
पुरुमित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुमित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
जयःJaya (a warrior/king)
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Nominative, Singular
भोजःBhoja (a warrior/king)
भोजः:
Karta
TypeNoun
Rootभोज
FormMasculine, Nominative, Singular
काम्बोजःKamboja (a warrior/king)
काम्बोजः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम्बोज
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुदक्षिणःSudakṣiṇa (proper name; 'very capable/right-handed')
सुदक्षिणः:
Karta
TypeNoun
Rootसुदक्षिण
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यव्रतःSatyavrata (proper name; 'one of true vows')
सत्यव्रतः:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
विकर्णःVikarṇa (proper name)
विकर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootविकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्मुखःDurmukha (proper name; 'evil-faced')
दुर्मुखः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
indeed/also (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Purumitra
J
Jaya
B
Bhoja
K
Kāmboja
S
Sudakṣiṇa
S
Satyavrata
V
Vikarṇa
D
Durmukha

Educational Q&A

The verse underscores the wartime ethic of loyalty and protection: leaders are reassured by the pledged support of allied kings and warriors, reflecting the kṣatriya ideal of standing by one’s side in battle and dispelling fear through solidarity.

Sañjaya is enumerating notable Kaurava-aligned warriors—Purumitra, Jaya, Bhoja, Sudakṣiṇa of Kāmboja, Satyavrata, Vikarṇa, and Durmukha—presenting them as part of the protective force, continuing a larger catalogue meant to strengthen Dhṛtarāṣṭra’s confidence.