Shloka 44
द्रोणपर्व — अध्याय १६२: प्रातःसंध्यायां युद्धप्रवृत्तिः तथा रजोमेघे संमूढता
Devanagari script
निपीडयन्तौ बाणौचै: परस्परममर्षिणौ । उत्सृजन्तौ महेष्वासौ शरवृष्टी: समनन््तत:ः,वे दोनों महाधनुर्धर वीर अमर्षमें भरकर एक-दूसरेपर चारों ओरसे बाणोंकी वर्षा करते और उन बाणसमूहोंद्वारा परस्पर पीड़ा देते हुए प्राणोंकी बाजी लगाकर रणभूमिमें डटे रहे
Transliteration
nipīḍayantau bāṇaughaiḥ parasparam amarṣiṇau | utsṛjantau maheṣvāsau śaravṛṣṭīḥ samantataḥ ||
Translation
Sañjaya said: Both great bowmen, inflamed with wrath, rained volleys of arrows on one another from every side. Pressing and tormenting each other with dense flights of shafts, they stood their ground on the battlefield, staking their very lives in the contest.
Word by Word
निपीडयन्तौpressing/afflicting
निपीडयन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootनिपीडयत् (धातु: पीड् + नि)
Form—, शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, द्विवचन
बाणौarrows
बाणौ:
Karma
TypeNoun
Rootबाण
Formपुं, द्वितीया, द्विवचन
चैःand indeed / also
चैः:
TypeIndeclinable
Rootच (एव)
परस्परम्mutually, each other
परस्परम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
अमर्षिणौimpatient/unyielding (full of wrath)
अमर्षिणौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षिन्
Formपुं, प्रथमा, द्विवचन
उत्सृजन्तौhurling/letting fly
उत्सृजन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootउत्सृजत् (धातु: सृज् + उत्)
Form—, शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, द्विवचन
महेष्वासौtwo great bowmen
महेष्वासौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहेष्वास (महा + इष्वास)
Formपुं, प्रथमा, द्विवचन
शरवृष्टिःshowers of arrows
शरवृष्टिः:
Karma
TypeNoun
Rootशरवृष्टि (शर + वृष्टि)
Formस्त्री, द्वितीया, बहुवचन
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
arrows (bāṇa/śara)B
battlefield (raṇabhūmi, implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes