Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

घटोत्कच-कर्णयुद्धम्

Ghaṭotkaca–Karna Combat and the Release of Śakti

जयद्रथो जीवितार्थी गच्छमानो गृहान्‌ प्रति । मयानार्येण संरुद्धो द्रोणात्‌ प्राप्पाभयं सखे,“सखे! जयद्रथ अपनी जीवनरक्षाके लिये घरकी ओर पधार रहे थे, परंतु मुझ अधमने ही द्रोणाचार्यसे अभय पाकर उन्हें रोक लिया

sañjaya uvāca | jayadratho jīvitārthī gacchamāno gṛhān prati | mayānāryeṇa saṃruddho droṇāt prāpya abhayaṃ sakhe |

Sañjaya said: “O friend, Jayadratha, intent on saving his life, was making his way back toward his home. Yet I—acting ignobly—blocked him, after first obtaining assurance of safety from Droṇa.”

जयद्रथःJayadratha
जयद्रथः:
Karta
TypeNoun
Rootजयद्रथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
जीवितार्थीdesiring life / seeking to save his life
जीवितार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootजीवितार्थिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
गच्छमानःgoing
गच्छमानः:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (वर्तमान कृदन्त, परस्मैपदी)
गृहान्homes, house(s)
गृहान्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Singular
अनार्येणby a base/ignoble (person)
अनार्येण:
Karana
TypeAdjective
Rootअनार्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
संरुद्धःblocked, restrained
संरुद्धः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + रुध् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (भूतकर्मणि/भूतकृत्)
द्रोणात्from Drona
द्रोणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रोण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त अव्यय), gerund
अभयम्fearlessness, assurance of safety
अभयम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
सखेO friend
सखे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
J
Jayadratha
D
Droṇa (Droṇācārya)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension between noble conduct (ārya) and ignoble conduct (anārya) in war: even when one has secured a pledge of safety (abhaya) from an authority, using that protection to obstruct another can be framed as morally blameworthy.

Sañjaya reports that Jayadratha, trying to save himself, was retreating toward home; however, the speaker admits to stopping him, having first obtained assurance of safety from Droṇa—implying a tactical restraint carried out under the cover of promised protection.