Shloka 1

/ ऑपन-- माल छा जि: सप्तचत्वारिशर्दाधिकशततमोब ध्याय: अर्जुनके बाणोंसे कृपाचार्यका मूर्च्छित होना, अर्जुनका खेद तथा कर्ण और सात्यकिका युद्ध एवं कर्णकी पराजय घतयाट्र उवाच तस्मिन्‌ विनिहते वीरे सैन्धवे सव्यसाचिना । मामका यदकुर्वन्त तन्‍्ममाचक्ष्व संजय,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! सव्यसाची अर्जुनके द्वारा वीर सिंधुराजके मारे जानेपर मेरे पुत्रोंने क्या किया? यह मुझे बताओ इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें कर्ण और सात्यकिका युद्धविषयक एक सौ सैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १४७ ॥/ अपन का बा ] अतडणऑफा<ज अष्टचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: अर्जुनका कर्णको फटकारना 4 वधकी प्रतिज्ञा करना, श्रीकृष्णका अर्जुनको बधाई देकर उन्हें रणभूमिका भयानक दृश्य दिखाते हुए युधिष्ठिरके पास ले जाना ध्ृतराष्र उवाच तथा गतेषु शूरेषु तेषां मम च संजय । कि वै भीमस्तदाकार्षीत्‌ तन्‍्ममाचक्ष्व संजय

dhṛtarāṣṭra uvāca | tasmin vinihate vīre saindhave savyasācinā | māmakā yad akurvanta tan mamācakṣva sañjaya ||

Dhṛtarāṣṭra said: “When that heroic king of Sindhu (Jayadratha) had been slain by Savyasācin Arjuna, what did my sons do then? Tell me that, Sañjaya.”

धृतराष्ट्रःDhritarashtra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
तथाthus / then
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
गतेषुwhen (they) had gone
गतेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootगत
FormMasculine, Locative, Plural
शूरेषुamong the heroes
शूरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Locative, Plural
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संजयO Sanjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
अकार्षीत्did / performed
अकार्षीत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormAorist, 3, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ममto me
मम:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
आचक्ष्वtell / relate
आचक्ष्व:
TypeVerb
Rootचक्ष्
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
संजयO Sanjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

घतयाट्र उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
A
Arjuna (Savyasācin)
J
Jayadratha (Saindhava, Sindhu-king)
K
Kauravas (māmakāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how attachment and partiality shape perception in crisis: Dhṛtarāṣṭra frames the event primarily as a loss to “my side” and seeks the next tactical response, illustrating the ethical tension between familial attachment and impartial dharma.

After Arjuna fulfills his vow by killing Jayadratha, Dhṛtarāṣṭra anxiously asks Sañjaya to report what the Kauravas (his sons and allies) did next on the battlefield.