Previous Verse
Next Verse

Shloka 2436

भूरिश्रवसः गर्हा, प्रायोपवेशः, सात्यकिकृतशिरच्छेदः

Bhūriśravas’s Censure, Prāyopaveśa, and Sātyaki’s Beheading

आप्लुतश्न ततो यान॑ चित्रसेनस्थ धन्विन: । राजन! सात्यकिके श्रेष्ठ बाणोंद्वारा समरांगणमें क्षत-विक्षत होकर आपका पुत्र दुर्योधन सहसा भागा और थधनुर्धर चित्रसेनके रथपर जा चढ़ा

āplutaś ca tato yānaṃ citrasenastha-dhanvinaḥ | rājan sātyaki-keśreṣṭha-bāṇair dvārā samarāṅgaṇe kṣata-vikṣataḥ san tava putro duryodhanaḥ sahasā bhāgaḥ, citrasena-dhanurdharasya rathaṃ samāruhya ||

Sanjaya said: O King, then your son Duryodhana—wounded and torn by the arrows of Satyaki, foremost among warriors—suddenly fled the battlefield and climbed onto the chariot of the archer Citraseṇa. The moment shows how, in war, pride collapses before superior valor, and the will to live can drive even a king’s son to seek refuge with an ally rather than stand by his boasts.

आप्लुतःhaving leapt/jumped
आप्लुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootआप्लुत (आ+प्लु)
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/from there
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
यानम्vehicle/chariot
यानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Accusative, Singular
चित्रसेनस्यof Chitrasena
चित्रसेनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
धन्विनःof the archer
धन्विनः:
Sambandha
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Genitive, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सात्यकिकेin/with respect to Satyaki
सात्यकिके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Locative, Singular
श्रेष्ठO best/excellent one
श्रेष्ठ:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
बाणैःby arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
द्वाराby means of/through
द्वारा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootद्वारा
समराङ्गणेon the battlefield
समराङ्गणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमराङ्गण
FormNeuter, Locative, Singular
क्षतwounded
क्षत:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षत (√क्षन्/क्षि)
FormMasculine, Nominative, Singular
विक्षतmangled/seriously injured
विक्षत:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्षत (वि+√क्षन्/क्षि)
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू (√भू)
FormAbsolutive (Gerund)
आपकाyour (Hindi gloss; Sanskrit: तव)
आपका:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
अभागतfled/ran away
अभागत:
Karta
TypeVerb
Rootभज्/भाग् (√भज्/√भाग्) + आ
FormAorist/Imperfect (contextual), 3, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुर्धरof the bow-bearer/archer
धनुर्धर:
Sambandha
TypeNoun
Rootधनुर्धर
FormMasculine, Genitive, Singular
चित्रसेनस्यof Chitrasena
चित्रसेनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
towards/onto (prefix-like particle)
:
TypeIndeclinable
Root
आरुरोहmounted/climbed onto
आरुरोह:
Karta
TypeVerb
Rootरुह् (√रुह्) + आ
FormPerfect, 3, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
S
Sātyaki
C
Citraseṇa
C
chariot (ratha)
A
arrows (bāṇa)
B
battlefield (samarāṅgaṇa)