Shloka 44

अक्षौहिण्यश्व संरब्धा धार्तराष्ट्स्य भारत,“भरतनन्दन! दुर्योधनकी क्रोधमें भरी हुई ये कई अक्षौहिणी सेनाएँ कौरववीरोंसे सुरक्षित हो मेरे लिये तैयार खड़ी हैं। महाराज! ये सब सावधान होकर मुझपर ही आक्रमण करनेवाली हैं

sañjaya uvāca | akṣauhiṇyaśva-saṃrabdhā dhārtarāṣṭrasya bhārata | bharatanandana! duryodhanasya krodha-bharitā imāḥ bahvyaḥ akṣauhiṇyaḥ senāḥ kaurava-vīraiḥ surakṣitāḥ mama kṛte sajjāḥ tiṣṭhanti | mahārāja! etāḥ sarvāḥ sāvadhānā bhūtvā mām eva abhiyoktum udyatāḥ ||

Sañjaya said: “O Bhārata, O joy of the Bharata line! Many akṣauhiṇīs of Dhṛtarāṣṭra’s host—bristling with horses and fully marshalled—stand ready for my sake, guarded by Kaurava heroes and filled with Duryodhana’s wrath. O King, all of them, alert and prepared, are set to fall upon me alone.”

अक्षौहिण्यःakṣauhiṇī-armies
अक्षौहिण्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
संरब्धाःenraged/impetuous
संरब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंरब्ध
FormFeminine, Nominative, Plural
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra’s (son)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
K
Kauravas
A
akṣauhiṇī (army division)
A
aśva (horses/cavalry)

Educational Q&A

The verse highlights how krodha (anger) can mobilize immense force and distort priorities, making violence single-minded and disproportionate; it implicitly warns that wrath-driven action undermines discernment and dharmic restraint even amid legitimate martial duty.

Sañjaya reports to the king that multiple Kaurava army-divisions, protected by their champions and inflamed by Duryodhana’s rage, stand ready and vigilant, intending to launch an attack focused specifically upon him.