Shloka 7

धृतराष्ट्र रवाच यः स उद्यन्निवादित्यो ज्योतिषा प्रणुदंस्तम: । अजातशत्रुमायान्तं कस्तं द्रोणादवारयत्‌,धृतराष्ट्र बोले--जो उगते हुए सूर्यकी भाँति अपनी प्रभासे अन्धकार दूर कर देते हैं, उन अजातशत्रु युधिष्ठिरको द्रोणके समीप आनेसे किसने रोका था?

dhṛtarāṣṭra uvāca yaḥ sa udyann ivādityaḥ jyotiṣā praṇudaṃs tamaḥ | ajātaśatrum āyāntaṃ kas taṃ droṇād avārayat ||

Dhṛtarāṣṭra said: “He who, like the rising sun, drives away darkness by his radiance—when Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira) was advancing toward Droṇa, who was it that held him back from reaching Droṇa?”

धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उद्यन्rising
उद्यन्:
TypeAdjective
Rootउद् + या (उद्-यत्)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आदित्यःthe sun
आदित्यः:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्योतिषाby (his) light/splendor
ज्योतिषा:
Karana
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रणुदन्driving away
प्रणुदन्:
TypeAdjective
Rootप्र + नुद् (प्रणुदत्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अजातशत्रुम्Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
अजातशत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootअजातशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeAdjective
Rootआ + या (आयात)
FormMasculine, Accusative, Singular
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रोणात्from/away from Droṇa
द्रोणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Ablative, Singular
अवारयत्prevented/held back
अवारयत्:
TypeVerb
Rootअव + वृ (वारय्)
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
A
Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
D
Droṇa

Educational Q&A

The verse frames Yudhiṣṭhira’s dharmic stature as ‘light’ that dispels ‘darkness,’ implying that moral authority and inner clarity can steady others amid war; it also highlights the ethical tension of restraining a righteous leader in a battlefield situation.

Dhṛtarāṣṭra asks who prevented Yudhiṣṭhira—praised as radiant like the rising sun—from advancing to Droṇa, indicating a tactical or strategic obstruction during the Drona Parva battle events.