Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam

Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants

विदिशां कृष्णवेणां च ताम्रां च कपिलामपि । खलु सुवामां वेदाश्वां हरिश्रावां महापगाम्‌,सदाकान्ता, शिवा, वीरमती, वस्त्रा, सुवस्त्रा, गौरी, कम्पना, हिरण्वती, वरा, वीरकरा, महानदी पंचमी, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा, कपिंजला, उपेन्द्रा, बहुला, कुवीरा, अम्बुवाहिनी, विनदी, पिंजला, वेणा, महानदी तुंगवेणा, विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्रा, कपिला, खलु, सुवामा, वेदाश्वा, हरिश्रावा, महापगा, शीघ्रा, पिच्छिला, भारद्वाजी नदी, कौशिकी नदी, शोणा, बाहुदा, चन्द्रमा, दुर्गा, चित्रशिला, ब्रह्मवेध्या, बृहद्वती, यवक्षा, रोही तथा जाम्बूनदी

sañjaya uvāca | vidiśāṃ kṛṣṇaveṇāṃ ca tāmrāṃ ca kapilām api | khalu suvāmāṃ vedāśvāṃ hariśrāvāṃ mahāpagām | sadākāntā śivā vīramatī vastrā suvastrā gaurī kampanā hiraṇvatī varā vīrakarā mahānadī pañcamī rathacitrā jyotirathā viśvāmitrā kapiñjalā upendrā bahulā kuvīrā ambuvāhinī vinadī piñjalā veṇā mahānadī tuṅgaveṇā vidiśā kṛṣṇaveṇā tāmrā kapilā khalu suvāmā vedāśvā hariśrāvā mahāpagā śīghrā picchilā bhāradvājī nadī kauśikī nadī śoṇā bāhudā candramā durgā citraśilā brahmavedhyā bṛhadvatī yavakṣā rohī tathā jāmbūnadī ||

Sañjaya said: “There were also many rivers—Vidiśā, Kṛṣṇaveṇā, Tāmrā, Kapilā, Suvāmā, Vedāśvā, Hariśrāvā, and the great Mahāpagā.”

विदिशाम्Vidishā (river/name)
विदिशाम्:
Karma
TypeNoun
Rootविदिशा
FormFeminine, Accusative, Singular
कृष्णवेणाम्Kṛṣṇa-veṇā (the dark Veṇā river)
कृष्णवेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्णवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
ताम्राम्Tāmrā (river/name)
ताम्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootताम्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कपिलाम्Kapilā (river/name)
कपिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिला
FormFeminine, Accusative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
खलुindeed
खलु:
TypeIndeclinable
Rootखलु
सुवामाम्Suvāmā (river/name)
सुवामाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवामा
FormFeminine, Accusative, Singular
वेदाश्वाम्Vedāśvā (river/name)
वेदाश्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदाश्वा
FormFeminine, Accusative, Singular
हरिश्रावाम्Hariśrāvā (river/name)
हरिश्रावाम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरिश्रावा
FormFeminine, Accusative, Singular
महापगाम्Mahāpaga (great river/name)
महापगाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहापगा
FormFeminine, Accusative, Singular
सदाकान्ताम्Sadākāntā (ever-lovely; river/name)
सदाकान्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootसदाकान्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
शिवाम्Śivā (river/name)
शिवाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिवा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरमतीम्Vīramatī (river/name)
वीरमतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरमती
FormFeminine, Accusative, Singular
वस्त्राम्Vastrā (river/name)
वस्त्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootवस्त्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
सुवस्त्राम्Suvāstrā (river/name)
सुवस्त्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवस्त्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
गौरीम्Gaurī (river/name)
गौरीम्:
Karma
TypeNoun
Rootगौरी
FormFeminine, Accusative, Singular
कम्पनाम्Kampanā (river/name)
कम्पनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकम्पना
FormFeminine, Accusative, Singular
हिरण्वतीम्Hiraṇvatī (river/name)
हिरण्वतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootहिरण्वती
FormFeminine, Accusative, Singular
वराम्Varā (river/name)
वराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरकराम्Vīrakarā (river/name)
वीरकराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरकरा
FormFeminine, Accusative, Singular
महानदीम्Mahānadī (great river/name)
महानदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Accusative, Singular
पञ्चमीम्Pañcamī (river/name)
पञ्चमीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्चमी
FormFeminine, Accusative, Singular
रथचित्राम्Rathacitrā (river/name)
रथचित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथचित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्योतिरथाम्Jyotirathā (river/name)
ज्योतिरथाम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिरथा
FormFeminine, Accusative, Singular
विश्वामित्राम्Viśvāmitrā (river/name)
विश्वामित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वामित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिंजलाम्Kapiñjalā (river/name)
कपिंजलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिंजला
FormFeminine, Accusative, Singular
उपेन्द्राम्Upendrā (river/name)
उपेन्द्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपेन्द्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
बहुलाम्Bahulā (river/name)
बहुलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootबहुला
FormFeminine, Accusative, Singular
कुवीराम्Kuvīrā (river/name)
कुवीराम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुवीरा
FormFeminine, Accusative, Singular
अम्बुवाहिनीम्Ambuvāhinī (water-bearing; river/name)
अम्बुवाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootअम्बुवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
विनदीम्Vinadī (river/name)
विनदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootविनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
पिङ्गलाम्Piṅgalā (tawny; river/name)
पिङ्गलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिङ्गला
FormFeminine, Accusative, Singular
वेणाम्Veṇā (river/name)
वेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
महानदीम्Mahānadī (great river/name)
महानदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Accusative, Singular
तुङ्गवेणाम्Tuṅga-veṇā (lofty/strong Veṇā; river/name)
तुङ्गवेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootतुङ्गवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
विदिशाम्Vidishā (river/name)
विदिशाम्:
Karma
TypeNoun
Rootविदिशा
FormFeminine, Accusative, Singular
कृष्णवेणाम्Kṛṣṇa-veṇā (river/name)
कृष्णवेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्णवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्राम्Tāmrā (river/name)
ताम्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootताम्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिलाम्Kapilā (river/name)
कपिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिला
FormFeminine, Accusative, Singular
खलुindeed
खलु:
TypeIndeclinable
Rootखलु
सुवामाम्Suvāmā (river/name)
सुवामाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवामा
FormFeminine, Accusative, Singular
वेदाश्वाम्Vedāśvā (river/name)
वेदाश्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदाश्वा
FormFeminine, Accusative, Singular
हरिश्रावाम्Hariśrāvā (river/name)
हरिश्रावाम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरिश्रावा
FormFeminine, Accusative, Singular
महापगाम्Mahāpaga (river/name)
महापगाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहापगा
FormFeminine, Accusative, Singular
शीघ्राम्Śīghrā (swift; river/name)
शीघ्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootशीघ्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
पिच्छिलाम्Picchilā (slimy; river/name)
पिच्छिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिच्छिला
FormFeminine, Accusative, Singular
भारद्वाजीम्Bhāradvājī (connected with Bharadvāja; as a river-name/epithet)
भारद्वाजीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभारद्वाजी
FormFeminine, Accusative, Singular
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
कौशिकीम्Kauśikī (river-name/epithet)
कौशिकीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकौशिकी
FormFeminine, Accusative, Singular
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
शोणाम्Śoṇā (river/name)
शोणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोणा
FormFeminine, Accusative, Singular
बाहुदाम्Bāhudā (river/name)
बाहुदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहुदा
FormFeminine, Accusative, Singular
चन्द्रमाम्the Moon (as a name here)
चन्द्रमाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचन्द्रमा
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्गाम्Durgā (river/name)
दुर्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्गा
FormFeminine, Accusative, Singular
चित्रशिलाम्Citraśilā (variegated-rock; river/name)
चित्रशिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्रशिला
FormFeminine, Accusative, Singular
ब्रह्मवेध्याम्Brahmavedhyā (river/name)
ब्रह्मवेध्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मवेध्या
FormFeminine, Accusative, Singular
बृहद्वतीम्Bṛhadvatī (great/large; river/name)
बृहद्वतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootबृहद्वती
FormFeminine, Accusative, Singular
यवक्षाम्Yavakṣā (river/name)
यवक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयवक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
रोहीम्Rohī (river/name)
रोहीम्:
Karma
TypeNoun
Rootरोही
FormFeminine, Accusative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
जाम्बूनदीम्Jāmbūnadī (Jambu-river; river/name)
जाम्बूनदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootजाम्बूनदी
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vidiśā
K
Kṛṣṇaveṇā
T
Tāmrā
K
Kapilā
S
Suvāmā
V
Vedāśvā
H
Hariśrāvā
M
Mahāpagā
S
Sadākāntā
Ś
Śivā
V
Vīramatī
V
Vastrā
S
Suvastrā
G
Gaurī
K
Kampanā
H
Hiraṇvatī
V
Varā
V
Vīrakarā
M
Mahānadī
P
Pañcamī
R
Rathacitrā
J
Jyotirathā
V
Viśvāmitrā
K
Kapiñjalā
U
Upendrā
B
Bahulā
K
Kuvīrā
A
Ambuvāhinī
V
Vinadī
P
Piñjalā
V
Veṇā
T
Tuṅgaveṇā
Ś
Śīghrā
P
Picchilā
B
Bhāradvājī
K
Kauśikī
Ś
Śoṇā
B
Bāhudā
C
Candramā
D
Durgā
C
Citraśilā
B
Brahmavedhyā
B
Bṛhadvatī
Y
Yavakṣā
R
Rohī
J
Jāmbūnadī

Educational Q&A

By invoking a long list of rivers, the text frames the war within a sacred and life-giving landscape. The implied ethical pressure is that violence is not abstract: it occurs upon a living land sustained by holy waters, making the decision for war morally weighty and publicly witnessed by the very geography revered in dharma.

Sañjaya continues a descriptive catalogue, naming numerous rivers. Such catalogues in the Mahābhārata often situate events geographically and ritually, expanding the scene from the battlefield to the wider world that surrounds and bears the consequences of the conflict.