Shloka 36

Devanagari script

ततो युधिष्ठिरो राजा महत्या सेनया वृतः । आवन्त्यौ समरे क्रुद्धावभ्ययात्‌ स परंतपौ,तदनन्तर विशाल सेनासे घिरे हुए राजा युधिष्ठिरने शत्रुओंको तपानेवाले और क्रोधमें भरे हुए विन्द-अनुविन्दपर आक्रमण किया

Transliteration

tato yudhiṣṭhiro rājā mahatyā senayā vṛtaḥ | āvantyau samare kruddhāv abhyayāt sa parantapau ||

Translation

Then King Yudhiṣṭhira, surrounded by a great host, advanced in battle against the two Avanti princes—Vindā and Anuvindā—both enraged and renowned as tormentors of their foes.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् निपातः)
• Form: अव्ययम्

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• महत्या: with a great (one)
• महत्या: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• सेनया: by/with an army
• सेनया: Karana
• Type: Noun
• Root: सेना (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• वृतः: surrounded
• Type: Adjective
• Root: वृत (√वृ 'to cover, surround' क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• आवन्त्यौ: the two Avantis (Vindānuvindau)
• आवन्त्यौ: Karma
• Type: Noun
• Root: आवन्त्य (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, द्विवचनम्

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• क्रुद्धौ: angry (the two)
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (√क्रुध् 'to be angry' क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, द्विवचनम्

• अभ्ययात्: attacked / advanced against
• Type: Verb
• Root: अभि-√या (धातुः)
• Form: लुङ् (अorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• परंतपौ: foe-scorchers (the two)
• Type: Adjective
• Root: परंतप (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, द्विवचनम्

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Yudhiṣṭhira
• Vindā
• Anuvindā
• Avanti
• army (senā)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights kṣatriya-duty in a righteous war: even a king devoted to dharma must act decisively to protect his forces and uphold his cause, meeting aggression with disciplined leadership rather than personal hatred.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira, backed by a large army, advances to engage the two Avanti princes Vindā and Anuvindā, who are furious and formidable in battle.