Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ

After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana

परिवार्यार्जुनं संख्ये तव पुत्रर्महारथ: । शरै: संछादयामास मेघैरिव दिवाकरम्‌,अनेक राजाओंसे घिरे हुए उस महारथीने आपके पुत्रोंको साथ ले युद्धमें वीर अर्जुनके सामने जाकर उन्हें आगे, पीछे और पार्श्रभाग--सब ओरसे घेर लिया और जैसे बादल सूर्यको ढक लेते हैं, उसी प्रकार बाणोंसे अर्जुनको आच्छादित कर दिया

parivāryārjunaṃ saṅkhye tava putro mahārathaḥ | śaraiḥ saṃchādayāmāsa meghair iva divākaram ||

Sañjaya said: In the thick of battle, your son—the great chariot-warrior—surrounded Arjuna on all sides and then covered him with a dense shower of arrows, just as clouds veil the sun.

परिवार्यhaving surrounded/encircled
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (वृञ् वरणे/वृणोति) → परिवार्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, true
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular, Second
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
संछादयामासcovered/veiled
संछादयामास:
TypeVerb
Rootसम्-√छद् (छादयति) / छद् (आच्छादने)
Formलिट् (परस्मैपदम्) — कथानक-परिप्रेक्ष्ये परोक्षभूतार्थे, Third, Singular, Parasmaipada
मेघैःwith clouds
मेघैः:
Karana
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formtrue
दिवाकरम्the sun
दिवाकरम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tava')
T
tava putra (Duryodhana implied)
A
arrows (śara)
S
sun (divākara)
C
clouds (megha)
B
battlefield (saṅkhya)