Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)

छत्रैश्न बहुधा छिन्नैर्ध्वजैश्न विनिपातितै: । (चामरैहेमदण्डैश्व॒ समास्तीर्यत मेदिनी ।) अड्कुशैरपविद्धैश्व परिस्तोमैश्व भारत,एकैकं त्रिभिरानर्च्छत्‌ कड़ुकबर्हिणवाजितै: । उसके बाद सुशर्मा और कृपाचार्यको भी तीन-तीन बाणोंसे बींध डाला। राजेन्द्र! फिर समरांगणमें प्राग्ज्योतिषनरेश भगदत्त, सिन्धुराज जयद्रथ, चित्रसेन, विकर्ण, कृतवर्मा, दुर्मीषण तथा महारथी विन्द और अनुविन्द--इनमैंसे प्रत्येकको गीधकी पाँखसे युक्त तीन- तीन बाणोंद्वारा विशेष पीड़ा दी

sañjaya uvāca | chatraiś ca bahudhā chinnaiḥ dhvajaiś ca vinipātitaiḥ | cāmaraiḥ hemadaṇḍaiś ca samāstīryata medinī | aṅkuśair apaviddhaiś ca paristomaiś ca bhārata | ekaikaṃ tribhir ānarcat kaṅkubabarhiṇavājitaiḥ |

Sañjaya said: The earth was strewn all over with shattered parasols, fallen banners, and yak-tail fans with golden handles; with discarded elephant-goads and scattered trappings as well, O Bhārata. Then he honoured each warrior in turn with three arrows—shafts adorned with the feathers of the kaṅkuba bird—inflicting sharp pain upon them.

छत्रैःwith umbrellas
छत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बहुधाin many ways / variously
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
छिन्नैःcut / severed
छिन्नैः:
Karana
TypeAdjective
Rootछिन्न
FormNeuter, Instrumental, Plural
ध्वजैःwith banners/flags
ध्वजैः:
Karana
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विनिपातितैःfelled / thrown down
विनिपातितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविनिपातित
FormMasculine, Instrumental, Plural
चामरैःwith yak-tail fans
चामरैः:
Karana
TypeNoun
Rootचामर
FormNeuter, Instrumental, Plural
हेमदण्डैःwith golden staffs/handles
हेमदण्डैः:
Karana
TypeNoun
Rootहेमदण्ड
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
समास्तीर्यhaving spread / strewn
समास्तीर्य:
TypeVerb
Rootसम्-स्तॄ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
मेदिनीthe earth/ground
मेदिनी:
Karta
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
अङ्कुशैःwith elephant-goads
अङ्कुशैः:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्कुश
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपविद्धैःcast away / flung aside
अपविद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअपविद्ध
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परिस्तोमैःwith heaps/rows (of scattered items)
परिस्तोमैः:
Karana
TypeNoun
Rootपरिस्तोम
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
एकैकम्each one (individually)
एकैकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अनर्च्छत्he struck / pierced / reached (them)
अनर्च्छत्:
TypeVerb
Rootअन्-ऋच्छ्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
कङ्कबर्हिणवाजितैःwith arrows fletched with heron/peacock feathers
कङ्कबर्हिणवाजितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकङ्क-बर्हिण-वाजित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
भारत (Bhārata / Dhṛtarāṣṭra as addressee)
छत्र (royal parasols)
ध्वज (banners/standards)
चामर (yak-tail fans)
हेमदण्ड (golden handles)
अङ्कुश (elephant-goads)
परिस्तोम (trappings/coverings)
मेदिनी (the earth/ground)
बाण (arrows)
गीध/गृध्र-पक्ष (vulture-feathers; as per Hindi gloss)
सुशर्मा (Suśarmā)
कृपाचार्य (Kṛpācārya)
भगदत्त (Bhagadatta)
जयद्रथ (Jayadratha)
चित्रसेन (Citrasena)
विकर्ण (Vikarṇa)
कृतवर्मा (Kṛtavarmā)
दुर्मिषण/दुर्मर्षण (Durmiṣaṇa/Durmarṣaṇa)
विन्द (Vinda)
अनुविन्द (Anuvinda)
प्राग्ज्योतिष (Prāgjyotiṣa)