Shloka 19

ततः सेनापतिरभूत्‌ कर्णो दौर्योधने बले । अक्षौहिणीभ्रि: शिष्टाभिवृत: पञचभिराहवे,तत्पश्चात्‌ दुर्योधनकी सेनामें कर्णको सेनापति बनाया गया, जो मरनेसे बची हुए पाँच अक्षौहिणी सेनाओंसे घिरकर युद्धके मैदानमें खड़ा था

tataḥ senāpatir abhūt karṇo dauryodhane bale | akṣauhiṇībhṛḥ śiṣṭābhivṛtaḥ pañcabhir āhave ||

Then Karṇa became the commander-in-chief of Duryodhana’s army. On the battlefield he stood surrounded by the five remaining akṣauhiṇīs—what was left after the earlier slaughter—taking up leadership in a war already morally exhausted by relentless loss.

ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
सेनापतिःcommander of the army
सेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसेनापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्became/was
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (अङ्गीकृत-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दौर्योधनेunder/with Duryodhana (in Duryodhana's)
दौर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदौर्योधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
बलेin the army/force
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अक्षौहिणीभिःby/with (the) akshauhinis (army divisions)
अक्षौहिणीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शिष्टाभिःremaining/surviving
शिष्टाभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आवृतःsurrounded/covered
आवृतः:
TypeAdjective
Rootआ-वृ (धातु) → आवृत (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पञ्चभिःby/with five
पञ्चभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

वासुदेव उवाच

V
Vasudeva (speaker)
K
Karna
D
Duryodhana
A
Akshauhini (military division)

Educational Q&A

The verse highlights how leadership in war often arises amid irreversible consequences: even a mighty commander like Karṇa assumes command only after immense depletion. It invites reflection on dharma in conflict—valor and loyalty operate within a larger moral cost created by prolonged violence.

Vāsudeva narrates that after earlier commanders are gone, Karṇa is appointed commander-in-chief of Duryodhana’s forces. He stands in battle supported by the five remaining akṣauhiṇī divisions—what is left of the Kaurava army.