Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)

अस्माभ्नि: परिपृष्टश्ष यदाह भरतर्षभ । दिव्येन विधिना पार्थ तच्छुणुष्वाविचारयन्‌,शत्रुदमन! एक दिनकी बात है, एक दुर्धर्ष ब्राह्मण ब्रह्मलोकसे उतरकर स्वर्गलोकमें होते हुए मेरे यहाँ आये। मैंने उनकी विधिवत्‌ पूजा की और मोक्षधर्मके विषयमें प्रश्न किया। भरतश्रेष्ठ! मेरे प्रश्नका उन्होंने सुन्दर विधिसे उत्तर दिया। पार्थ! वही मैं तुम्हें बतला रहा हूँ। कोई अन्यथा विचार न करके इसे ध्यान देकर सुनो इति श्रीमहाभारते आश्वमेधिके पर्वणि अनुगीतापर्वणि षोडशोडथध्याय:

vāyudeva uvāca | asmābhiḥ paripṛṣṭaś ca yad āha bharatarṣabha | divyena vidhinā pārtha tac chṛṇuṣvāvicārayan śatrudamana | ekadinasya vṛttānto 'yam | durdharṣo brāhmaṇo brahmalokād avataran svargalokam atikramya mama gṛham āgataḥ | mayā tasya vidhivat pūjā kṛtā mokṣadharme ca praśnaḥ kṛtaḥ | bharataśreṣṭha mama praśnasya sa sundareṇa vidhinā pratyuvāca | pārtha tad eva te 'haṃ vakṣyāmi | anyathā na vicārya dhyānena śṛṇu ||

Vāyudeva said: “O bull among the Bharatas! What I was asked, and what I replied, I shall now recount. O Pārtha, listen without wavering, O subduer of foes. Once, a formidable brāhmaṇa descended from Brahmaloka; passing through Svarga, he came to my abode. I honored him according to sacred rule and questioned him about the dharma that leads to liberation. O best of the Bharatas, he answered my inquiry in a beautiful and proper manner. O Pārtha, I will now tell you that very teaching. Do not interpret it otherwise—listen with focused attention.”

अस्माभिःby us / we (instrumental)
अस्माभिः:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, तृतीया, बहुवचन
परिपृष्टःasked (having been asked)
परिपृष्टः:
TypeVerb
Rootपरि-प्रच्छ्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
यत्which / what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह्
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथम, एकवचन
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
दिव्येनby divine
दिव्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
विधिनाby method / in due manner
विधिना:
Karana
TypeNoun
Rootविधि
Formपुं, तृतीया, एकवचन
पार्थO Partha
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
शृणुष्वhear (listen)
शृणुष्व:
TypeVerb
Rootश्रु
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
अविचारयन्not considering otherwise / without doubting
अविचारयन्:
TypeVerb
Rootअ-वि-चर्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन, शतृ (present active participle)
शत्रुदमनO tamer of enemies
शत्रुदमन:
TypeNoun
Rootशत्रु-दमन
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Vāyu)
A
Arjuna (Pārtha)
B
Bharata lineage (Bharatarṣabha/Bharataśreṣṭha epithet)
A
a formidable Brāhmaṇa
B
Brahmaloka
S
Svargaloka
M
mokṣadharma (teaching on liberation)