Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling

कृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम्‌ । धृतराष्ट्री महीपाल: परिदाप्य युधिष्ठिरे,महाराज धुृतराष्ट्रने कृपाचार्य और महारथी युयुत्सुको युधिष्ठिरके हाथों सौंपकर लौटाया

kṛpaṃ nivartayāmāsa yuyutsuṃ ca mahāratham | dhṛtarāṣṭrī mahīpālaḥ paridāpya yudhiṣṭhire ||

Vaiśampāyana said: King Dhṛtarāṣṭra, after sending back Kṛpa and the great charioteer Yuyutsu, returned—having entrusted them to Yudhiṣṭhira. The episode marks Dhṛtarāṣṭra’s final withdrawal from royal entanglements and his resolve to place trusted elders and allies under the righteous protection of the reigning king, aligning renunciation with dharma and duty.

कृपम्Kripa (the person)
कृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
निवर्तयामासsent back / caused to return
निवर्तयामास:
Karta
TypeVerb
Rootनिवृत्/वृत् (धातु) + णिच् (निवर्तयति)
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular
युयुत्सुम्Yuyutsu
युयुत्सुम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुयुत्सु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
धृतराष्ट्रीDhritarashtri (Gandhari)
धृतराष्ट्री:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
महीपालःthe king / ruler of the earth
महीपालः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
परिदाप्यhaving entrusted / having handed over
परिदाप्य:
TypeIndeclinable
Rootपरि + दा (धातु) (णिच्) → परिदापयति; ल्यप्-अव्यय (परिदाप्य)
FormAbsolutive (ल्यप्), Causative sense
युधिष्ठिरेto/with Yudhishthira (lit. in Yudhishthira)
युधिष्ठिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
Y
Yuyutsu
Y
Yudhiṣṭhira