Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

मातङ्ग–शक्रसंवादः

Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities

विश्वामित्र: स्थूलशिरा: संवर्त: प्रमतिर्दम: । बृहस्पत्युशनोव्यासाश्ष्यवन: काश्यपो ध्रुव:,उनके नाम ये हैं--अत्रि, वसिष्ठ, भृगु, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, अड्िरा, गौतम, अगस्त्य, संयतचित्त सुमति, विश्वामित्र, स्थूलशिरा, संवर्त, प्रमति, दम, बृहस्पति, शुक्राचार्य, व्यास, च्यवन, काश्यप, ध्रुव, दुर्वासा, जमदग्नि, मार्कण्डेय, गालव, भरद्वाज, रैभ्य, यवक्रीत, त्रित, स्थूलाक्ष, शबलाक्ष, कण्व, मेधातिथि, कृश, नारद, पर्वत, सुधन्वा, एकत, नितम्भू, भुवन, धौम्य, शतानन्द, अकृतव्रण, जमदग्निनन्दन परशुराम और कच प्न्गागाए ए््ग्राक्प्नार्याफ्रसाणक व्याप्त दत्गत्च एन नण्ड्डगाए 05 कि 0 377 “आते %&फस!! )॥| “-< ज।ड्ल 50 छ्ी(84॥( ्त पल 4 54॥&8

vaiśampāyana uvāca |

viśvāmitraḥ sthūlaśirāḥ saṃvartaḥ pramatir damaḥ |

bṛhaspaty-uśano-vyāsaś chyavanaḥ kāśyapo dhruvaḥ ||

Vaiśampāyana said: “(Among those great seers are) Viśvāmitra, Sthūlaśiras, Saṃvarta, Pramati, Dama, Bṛhaspati, Uśanas (Śukra), Vyāsa, Cyavana, Kāśyapa, and Dhruva.” In this passage, the narrative context is a reverential enumeration of authoritative ṛṣis—figures whose lives and teachings are treated as ethical exemplars and sources of dharma, grounding later instruction in the weight of sacred lineage and remembered wisdom.

विश्वामित्रःViśvāmitra (sage)
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थूलशिराःSthūlaśiras (sage; 'one with a large head')
स्थूलशिराः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थूलशिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
संवर्तःSaṃvarta (sage)
संवर्तः:
Karta
TypeNoun
Rootसंवर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमतिःPramati (sage)
प्रमतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमति
FormMasculine, Nominative, Singular
दमःDama (sage/name; also 'self-control')
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहस्पतिःBṛhaspati (sage; preceptor of gods)
बृहस्पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहस्पति
FormMasculine, Nominative, Singular
उशनःUśanas (Śukra; sage)
उशनः:
Karta
TypeNoun
Rootउशनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यासःVyāsa (sage)
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
श्यवनःCyavana/Śyavana (sage)
श्यवनः:
Karta
TypeNoun
Rootश्यवन
FormMasculine, Nominative, Singular
काश्यपःKāśyapa (sage)
काश्यपः:
Karta
TypeNoun
Rootकाश्यप
FormMasculine, Nominative, Singular
ध्रुवःDhruva (sage/name; 'fixed, steadfast')
ध्रुवः:
Karta
TypeNoun
Rootध्रुव
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Viśvāmitra
S
Sthūlaśiras
S
Saṃvarta
P
Pramati
D
Dama
B
Bṛhaspati
U
Uśanas (Śukra)
V
Vyāsa
C
Cyavana
K
Kāśyapa
D
Dhruva