Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)

एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते । जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिक:,धाता, मित्र, अर्यमा, इन्द्र, वरुण, अंश, भग, विवस्वान्‌, पूषा, दसवें सविता, ग्यारहवें त्वष्टा और बारहवें विष्णु कहे जाते हैं। इन सब आदित्योंमें विष्णु छोटे हैं; किंतु गुणोंमें वे सबसे बढ़कर हैं

ekādaśas tathā tvaṣṭā dvādaśo viṣṇur ucyate | jaghanyajas tu sarveṣām ādityānāṁ guṇādhikaḥ || dhātā mitro 'ryamā indro varuṇo 'ṁśo bhagaḥ vivasvān pūṣā savitā tvaṣṭā viṣṇuś ca ||

Vaiśampāyana said: “The eleventh is Tvaṣṭṛ, and the twelfth is called Viṣṇu. Though Viṣṇu is the youngest among all the Ādityas, he surpasses them all in excellence of qualities. The Ādityas are: Dhātṛ, Mitra, Aryaman, Indra, Varuṇa, Aṁśa, Bhaga, Vivasvān, Pūṣan, Savitṛ, Tvaṣṭṛ, and Viṣṇu.”

एकादशःthe eleventh (Aditya)
एकादशः:
Karta
TypeNoun
Rootएकादश
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वष्टाTvaṣṭā
त्वष्टा:
Karta
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
FormMasculine, Nominative, Singular
द्वादशःthe twelfth (Aditya)
द्वादशः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वादश
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Passive, Third, Singular
जघन्यजःthe youngest/last-born
जघन्यजः:
Karta
TypeAdjective
Rootजघन्यज
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
आदित्यानाम्of the Ādityas
आदित्यानाम्:
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Genitive, Plural
गुणाधिकःsuperior in qualities
गुणाधिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुणाधिक
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ā
Ādityas
D
Dhātṛ
M
Mitra
A
Aryaman
I
Indra
V
Varuṇa
A
Aṁśa
B
Bhaga
V
Vivasvān
P
Pūṣan
S
Savitṛ
T
Tvaṣṭṛ
V
Viṣṇu