Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Āstīka-janma: Vāsuki’s Consolation and the Birth/Naming of Āstīka (अस्तीकोत्पत्तिः)

ततस्तु राजानममित्रतापनं समीक्ष्य ते तस्य नृपस्य मन्त्रिण: । सुवर्णवर्माणमुपेत्य काशिपं वपुष्टमार्थ वरयाम्प्रचक्रमु:,राजमन्त्रियोंने देखा, राजा जनमेजय शत्रुओंको दबानेमें समर्थ हो गये हैं, तब उन्होंने काशिराज सुवर्णवर्माके पास जाकर उनकी पुत्री वपुष्टमाके लिये याचना की

tatastu rājānam amitrātapanaṁ samīkṣya te tasya nṛpasya mantriṇaḥ | suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṁ vapuṣṭamā-artham varayām pracakramuḥ ||

Then, observing that King Janamejaya had become a formidable subduer of enemies, his ministers approached Suvarṇavarman, the king of Kāśī, and began to seek in marriage his daughter Vapuṣṭamā for their king.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
FormAvyaya
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्रतापनम्scorcher of enemies
अमित्रतापनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित्रतापन
FormMasculine, Accusative, Singular
समीक्ष्यhaving observed
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund), having seen/observed
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
नृपस्यof the king
नृपस्य:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Singular
मन्त्रिणःministers/counsellors
मन्त्रिणः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सुवर्णवर्माणम्Suvarṇavarman (name)
सुवर्णवर्माणम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootसुवर्णवर्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपेत्यhaving approached
उपेत्य:
TypeVerb
Rootउप-इ
FormAbsolutive (Gerund), having approached
काशिपम्the king of Kāśi
काशिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाशिप
FormMasculine, Accusative, Singular
वपुष्टमाम्Vapuṣṭamā (name)
वपुष्टमाम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootवपुष्टमा
FormFeminine, Accusative, Singular
अर्थेfor the purpose/for the sake
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
वरयाम्as a bride (in marriage)
वरयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरया
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रचक्रमुःthey set about / they proceeded
प्रचक्रमुः:
TypeVerb
Rootप्र-क्रम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd person, Plural

तक्षक उवाच

T
Takṣaka
J
Janamejaya
S
Suvarṇavarman
V
Vapuṣṭamā
K
Kāśī

Educational Q&A

The verse underscores a principle of rājadharma: ministers assess the king’s strength and stability before pursuing major alliances. It also invites ethical reflection on how marriage can be treated as a tool of diplomacy and consolidation of power.

Janamejaya’s ministers, seeing him established as a powerful ruler, go to Suvarṇavarman of Kāśī to request his daughter Vapuṣṭamā in marriage for their king, initiating a formal proposal.