Next Verse

Shloka 1

Indraprastha Prosperity and the Arjuna–Kṛṣṇa Yamunā Excursion (इन्द्रप्रस्थ-वैभवम् तथा यमुनाविहारः)

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३७ श्लोक हैं) चतुर्दशाधिकद्विशततमो< ध्याय: अर्जुनका पूर्वदिशाके तीर्थोंमें भ्रमण करते हुए ए मणिपूरमें जाकर चित्रांगदाका पाणिग्रहण करके उसके गर्भसे एक पुत्र उत्पन्न करना वैशम्पायन उवाच कथयित्वा च तत्‌ सर्व ब्राह्मणेभ्य: स भारत । प्रययाौ हिमवत्पाश्व॑ ततो वज्रधरात्मज:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! रातकी वह सारी घटना ब्राह्मणोंसे कहकर इन्द्रपुत्र अर्जुन हिमालयके पास चले गये

Vaiśampāyana uvāca | kathayitvā ca tat sarvaṁ brāhmaṇebhyaḥ sa bhārata | prayayau himavat-pārśvaṁ tato vajra-dharātmajaḥ ||

Vaiśampāyana said: “O descendant of Bharata (Janamejaya), after narrating that entire episode to the brāhmaṇas, Arjuna—the son of the wielder of the thunderbolt (Indra)—departed for the vicinity of the Himālaya.”

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
कथयित्वाhaving narrated/told
कथयित्वा:
TypeVerb
Rootकथय्
FormAbsolutive (ktvā), Active
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्राह्मणेभ्यःto the Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Dative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रययौwent forth, departed
प्रययौ:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
हिमवत्to Himavat (the Himalaya)
हिमवत्:
Karma
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्श्वम्side, vicinity
पार्श्वम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्श्व
FormNeuter, Accusative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वज्रधरof the wielder of the thunderbolt (Indra)
वज्रधर:
TypeNoun
Rootवज्रधर
FormMasculine, Genitive, Singular
आत्मजःson
आत्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna
I
Indra (Vajradhara)
B
Brāhmaṇas
H
Himālaya (Himavat)