Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Ādi Parva 117 — Pāṇḍu’s Obsequies, Escort of the Pāṇḍavas, and Reception at Nāgasāhvaya

Hastināpura

अनाधृष्य: कुण्डभेदी विरावी चित्रकुण्डल: । प्रमथश्न प्रमाथी च दीर्घरोमश्न वीर्यवान्‌,वैशम्पायनजीने कहा--(जनमेजय! धूृतराष्ट्रके पुत्रोंके नाम क्रमश: ये हैं--) १. दुर्योधन, २. युयुत्सु, ३. दुश्शासन, ४. दुस्सह, ५. दुश्शल, ६. जलसंध, ७. सम, ८. सह, ९. विन्द, १०. अनुविन्द, १३१, दुर्धर्ष, १२. सुबाहु, १३. दुष्प्रधर्षण, १४. दुर्मर्षण, १५. दुर्मुख, १६. दुष्कर्ण, १७. कर्ण, १८. विविंशति, १९. विकर्ण, २०. शल, २१. सत्त्व, २२. सुलोचन, २३. चित्र, २४. उपचित्र, २५. चित्राक्ष, २६. चारुचित्रशरासन (चित्र-चाप), २७. दुर्मद, २८. दुर्विगाह, २९. विवित्सु, ३०. विकटानन (विकट), ३१. ऊर्णनाभ, ३२. सुनाभ (पद्मनाभ), ३३. नन्द, ३४. उपनन्द, ३५. चित्रबाण (चित्रबाहु), ३६. चित्रवर्मा, ३७. सुवर्मा, ३८. दुर्विरोचन, ३९. अयोबाहु, ४०. महाबाहु चित्रांग (चित्रांगद), ४१. चित्रकुण्डल (सुकुण्डल), ४२. भीमवेग, ४३. भीमबल, ४४. बलाकी, ४५. बलवर्धन (विक्रम), ४६. उग्रायुध, ४७. सुषेण, ४८. कुण्डोदर, ४९. महोदर, ५०. चित्रायुध (दृढ़ायुध), ५१. निषंगी, ५२. पाशी, ५३. वृन्दारक, ५४. दृढ़वर्मा, ५५. दृढ़क्षत्र, ५६. सोमकीर्ति, ५७. अनूदर, ५८. दृढ़सन्ध, ५९, जरासन्ध, ६०. सत्यसन्ध, ६१. सद:सुवाक्‌ (सहख्रवाक्‌), ६२. उग्रश्नवा, ६३. उग्रसेन, ६४. सेनानी (सेनापति), ६५. दुष्पराजय, ६६. अपराजित, ६७. पण्डितक, ६८. विशालाक्ष, ६९. दुराधर (दुराधन), ७०. दृढ़हस्त, ७१. सुहस्त, ७२. वातवेग, ७३. सुवर्चा, ७४. आदित्यकेतु, ७५. बह्लाशी, ७६. नागदत्त, ७७. अग्रयायी (अनुयायी), ७८. कवची, ७९, क्रथन, ८०. दण्डी, ८१. दण्डधार, ८२. धनुग्रह, ८३. उग्र, ८४. भीमरथ, ८५. वीरबाहु, ८६. अलोलुप, ८७, अभय, ८८. रौद्रकर्मा, ८९. दृढ़रथाश्रय (दृढ़रथ), ९०. अनाधृष्य, ९१. कुण्डभेदी, ९२. विरावी, ९३. विचित्र कुण्डलोंसे सुशोभित प्रमथ, ९४. प्रमाथी, ९५. वीर्यवान्‌ दीर्घरोमा (दीर्घलोचन), ९६. दीर्घबाहु, ९७. महाबाहु व्यूढोरु, ९८. कनकध्वज (कनकांगद), ९९. कुण्डाशी (कुण्डज) तथा १००. विरजा--धृतराष्ट्रके ये सौ पुत्र थे। इनके सिवा दुःशला नामक एक कन्या थी, जो सौसे अधिक थी-

anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī citrakuṇḍalaḥ | pramathaś ca pramāthī ca dīrgharomā ca vīryavān ||

Vaiśampāyana said: “O Janamejaya, continuing the enumeration of Dhṛtarāṣṭra’s sons in due order—these are their names: Anādhṛṣya (‘the unassailable’), Kuṇḍabhedī (‘piercer of earrings/armor’), Virāvī (‘the loud-roaring’), Citrakuṇḍala (‘he of variegated earrings’), Pramatha, Pramāthī, and Dīrgharomā (‘long-haired’), the mighty.” In this passage the epic underscores how lineage is remembered through names that advertise strength and martial prowess—an ominous foreshadowing of how pride in power, when ungoverned by dharma, ripens into collective ruin.

अनाधृष्यःinvincible; unassailable
अनाधृष्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कुण्डभेदीearring-splitter; one who pierces earrings
कुण्डभेदी:
Karta
TypeNoun
Rootकुण्डभेदिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विरावीroarer; one who makes a loud cry
विरावी:
Karta
TypeNoun
Rootविराविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चित्रकुण्डलःhaving variegated/beautiful earrings
चित्रकुण्डलः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रकुण्डल
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमथःPramatha (a name)
प्रमथः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमथ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमाथीPramāthin (a name); crusher/subduer
प्रमाथी:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमाथिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दीर्घरोमाःLong-haired (a name); one with long hair
दीर्घरोमाः:
Karta
TypeNoun
Rootदीर्घरोमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वीर्यवान्powerful; possessed of valor/strength
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
D
Dhṛtarāṣṭra
A
Anādhṛṣya
K
Kuṇḍabhedī
V
Virāvī
C
Citrakuṇḍala
P
Pramatha
P
Pramāthī
D
Dīrgharomā

Educational Q&A

Even seemingly neutral genealogical lists carry ethical weight in the Mahābhārata: names that glorify invincibility and violent prowess hint at a culture of power and prestige. When such power is not restrained by dharma (self-control, justice, responsibility), it becomes a seed of conflict and downfall.

Vaiśampāyana continues reciting to King Janamejaya the names of Dhṛtarāṣṭra’s sons (the Kaurava princes). This verse gives a short cluster of names and epithets, part of the larger catalog of the hundred sons.