Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 88

Devadāru (Dāruvana) Forest: The Delusion of Ritual Pride, the Liṅga Crisis, and the Teaching of Jñāna–Pāśupata Yoga

पूजयध्वं सपत्नीकाः सादरं पुत्रसंयुताः / वैदिकैरेव नियमैर्विविधैर्ब्रह्मचारिणः

pūjayadhvaṃ sapatnīkāḥ sādaraṃ putrasaṃyutāḥ / vaidikaireva niyamairvividhairbrahmacāriṇaḥ

“Honor (them) with reverence—together with your wives and accompanied by your sons—(and let) the brahmacārins (act) only according to the various Vedic disciplines and observances.”

pūjayadhvamworship (you all)
pūjayadhvam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural)
sa-patnīkāḥtogether with (your) wives
sa-patnīkāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + patnīkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); अव्ययीभावः ‘पत्नीभिः सह’ (together with wives)
sa-ādaramwith reverence
sa-ādaram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsa (अव्यय) + ādara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (adverbial): ‘आदरेण सह’
putra-saṃyutāḥaccompanied by sons
putra-saṃyutāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootputra (प्रातिपदिक) + saṃyuta (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); तृतीया/सह-भावार्थक-तत्पुरुषः (endowed/associated with sons)
vaidikaiḥwith Vedic
vaidikaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootvaidika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifying niyamaiḥ)
evaindeed/only
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
niyamaiḥwith observances/rules
niyamaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
vividhaiḥvarious
vividhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifying niyamaiḥ)
brahmacāriṇaḥbrahmacārins (celibate students/ascetics)
brahmacāriṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahmacārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)

Lord Kūrma (Vishnu) instructing in a dharma-teaching dialogue

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

V
Veda
B
Brahmacarin
V
Vaidika Niyama
G
Grihastha (implied)
P
Putra (sons)

FAQs

This verse is primarily dharma-oriented: it teaches disciplined conduct and reverent honoring of spiritual practitioners; it supports Atman-realization indirectly by emphasizing Vedic niyamas that purify the mind, a prerequisite for higher knowledge.

The verse highlights niyama (observances/restraints) in a Vaidika framework—brahmacarya, regulated conduct, and ritual-ethical discipline—presented as the practical foundation that steadies the seeker for later yogic concentration and insight.

While Shiva is not named here, the instruction reflects the Kurma Purana’s integrative ethos: Vishnu as Kūrma teaches Vedic discipline and reverence that also undergird Shaiva-Pāśupata-style ascetic purity, showing harmony in shared dharma rather than sectarian opposition.