Shloka 95

Āśauca, Daśāha Piṇḍa-Rites, Vṛṣotsarga, Sāpiṇḍīkaraṇa, and the Yama-mārga

Path to Yama

याम्यं सौरिपुरं नगेद्वभवनं गन्धर्वशैलागमौ क्रौञ्चं क्रूरपुरं विचित्रभवनं बह्वापदं दुः खदम् / नानाक्रन्दपुरं सुतप्तभवनं रौद्रं पयोवर्षणं शीताढ्यं बहुभीतिषोडशपुराण्येतान्यदृष्टनि ते

yāmyaṃ sauripuraṃ nagedvabhavanaṃ gandharvaśailāgamau krauñcaṃ krūrapuraṃ vicitrabhavanaṃ bahvāpadaṃ duḥ khadam / nānākrandapuraṃ sutaptabhavanaṃ raudraṃ payovarṣaṇaṃ śītāḍhyaṃ bahubhītiṣoḍaśapurāṇyetānyadṛṣṭani te

Yāmya, Sauripura, Nagedvabhavana, Gandharvaśaila, Agama, Krauñca, Krūrapura, Vicitrabhavana, Bahvāpad, Duḥkhada, Nānākrandapura, Sutaptabhavana, Raudra, Payovarṣaṇa, Śītāḍhya, and Bahubhīti—these sixteen cities have not been seen by you.

याम्यम्Yāmya (a city)
याम्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; पुरनाम (city-name)
सौरिपुरम्Sauripura (city of Sauri)
सौरिपुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसौरि (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (city of Sauri)
नगेद्वभवनम्Nagedvabhavana (a city)
नगेद्वभवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक) + द्व (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः (नगद्वं भवनं/नगद्वभवनम्) पुरनाम
गन्धर्वशैलागमौGandharvaśaila and Āgama (two cities)
गन्धर्वशैलागमौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + शैल (प्रातिपदिक) + आगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), द्विवचन (Dual); द्वन्द्व (गन्धर्वशैलः च आगमः च) पुरनामद्वयम्
क्रौञ्चम्Krauñca (a city)
क्रौञ्चम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुरनाम
क्रूरपुरम्Cruel-city; Krūrapura
क्रूरपुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (क्रूरं पुरम्)
विचित्रभवनम्Vicittrabhavana (a city)
विचित्रभवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविचित्र (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (विचित्रं भवनम्) पुरनाम
बह्वापदम्Bahvāpada (full of many calamities)
बह्वापदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक) + आपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (बह्व्यः आपदः यस्मिन् तत्) पुरनाम
दुःखदम्pain-giving; Duḥkhada
दुःखदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त; दा धातु, ‘giving’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (दुःखं ददाति इति) पुरनाम/विशेषणम्
नानाक्रन्दपुरम्Nānākrandapura (city of many cries)
नानाक्रन्दपुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + क्रन्द (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (नानाविधः क्रन्दः यस्मिन् पुरे) पुरनाम
सुतप्तभवनम्Sutaptabhavana (well-heated abode)
सुतप्तभवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + तप्त (कृदन्त; तप् धातु) + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सुतप्तं भवनम्) पुरनाम
रौद्रम्Raudra (a city)
रौद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुरनाम
पयोवर्षणम्Payovarṣaṇa (raining liquid)
पयोवर्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) + वर्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (raining of water/milk) पुरनाम
शीताढ्यम्Śītāḍhya (abounding in cold)
शीताढ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (शीतेन आढ्यम्) पुरनाम
बहुभीतिBahubhīti (full of many fears)
बहुभीति:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक) + भीति (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपदत्वे); बहुव्रीहि (बह्वीः भीतयः यस्मिन्)
षोडशपुराणिsixteen cities
षोडशपुराणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootषोडश (संख्या) + पुर (प्रातिपदिक) + अणि → पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समास (षोडश पुराणि)
एतानिthese
एतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम
अदृष्टानिunseen
अदृष्टानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) उपसर्ग: अ- (निषेध) + दृष्ट (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचन (Dative sg. enclitic) / षष्ठी-एकवचन; अत्र चतुर्थी (for you/to you)

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Afterlife Stage: Yamaloka Journey

Concept: The afterlife journey is structured through specific stations/realms; the soul’s experience across them is conditioned by karma.

Vedantic Theme: Ordered cosmos (loka-vyavasthā) within saṃsāra; experiential diversity arises from karma and guṇa-conditioned embodiment.

Application: Use the ‘map’ as moral reflection; motivate dharma, śrāddha support for the departed, and devotion to reduce fear of the unknown.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: cities/realms (puras) along the post-mortem route

Related Themes: Garuda Purana Pretakalpa: enumerations of yamamārga stations and narakas; subsequent verse (2.5.96) begins experiential narration of travel to Yāmya-pura.

Y
Yama
G
Garuda

FAQs

This verse functions as a catalog of Yama’s distinct punitive or fear-inducing realms, framing the Preta Kanda’s teaching that post-death experiences vary according to karma.

By naming multiple “puras” (cities/realms) under Yama’s domain, it implies that the departed may be led through different regions based on their deeds, before further judgment and consequences unfold.

Use it as a reminder to live ethically and perform dharmic duties (truthfulness, non-harm, charity, and appropriate śrāddha observances), since the text links afterlife conditions to one’s karma.