Shloka 17

Sapta-dvīpa Catalog: Plakṣa to Puṣkara, Mānasottara, and the Lokāloka Boundary

सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या / इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्ती सप्तमी तथा

sukumārī kumārī ca nalinī dhenukā ca yā / ikṣuśca veṇukā caiva gabhastī saptamī tathā

Sukumārī, Kumārī, Nalinī, and Dhenukā; Ikṣū and Veṇukā as well—Gabhastī is the seventh, in that order.

सुकुमारीSukumārī (a named river/region)
सुकुमारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु + कुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
कुमारीKumārī (name)
कुमारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction: 'and')
नलिनीNalinī (name)
नलिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
धेनुकाDhenukā (name)
धेनुका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधेनुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
याwhich/that (fem.)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
इक्षुःIkṣu (name; lit. sugarcane)
इक्षुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वेणुकाVeṇukā (name)
वेणुका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis: 'indeed/just')
गभस्तीGabhastī (name; ray/beam)
गभस्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगभस्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सप्तमीSaptamī (name; 'seventh')
सप्तमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्तमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/likewise')

Lord Vishnu (speaking to Garuda)

Concept: Cosmographic knowledge (loka-vyavasthā) as a contemplative aid to grasp vastness and order.

Vedantic Theme: Virāṭ-darśana (contemplation of the cosmic form) leading toward vairāgya.

Application: Use the ordered naming as a mnemonic for purāṇic cosmology; reflect on impermanence and scale to reduce ego-centric fixation.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: dvīpa/varṣa-nāma listing

Related Themes: Garuda Purana 1.56.18-21 (continuation: varṣas, Mānasottara, Lokāloka)

FAQs

This verse preserves a canonical list of named sacred entities (often understood as tīrthas/river-streams or auspicious channels) used for ritual remembrance and traditional mapping of sacred geography.

Indirectly: by cataloging sacred names associated with purification and merit, it supports the broader Garuda Purana theme that ritual memory, tīrtha association, and dharmic observance aid the soul’s auspicious passage.

Use the verse as a remembrance (smaraṇa) list during prayers or ancestral rites, keeping focus on purity, restraint, and dharmic conduct rather than mere recitation.