Shloka 9

Jambūdvīpa Orientation: Meru-Centered Varṣas, Dvīpas, Kulaparvatas, Rivers, and Janapadas

तापी पयोष्णी सरयूः कावेरी गोमती तथा / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणी महानदी

tāpī payoṣṇī sarayūḥ kāverī gomatī tathā / godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇī mahānadī

The rivers Tāpi, Payoṣṇī, Sarayū, Kāverī, and also Gomatī; Godāvarī, Bhīmarathī, Kṛṣṇaveṇī, and Mahānadī are likewise named.

तापीTāpī (river)
तापी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
पयोष्णीPayoṣṇī (river)
पयोष्णी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपयोष्णी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सरयूःSarayū (river)
सरयूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
कावेरीKāverī (river)
कावेरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
गोमतीGomatī (river)
गोमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक अव्यय (adverb: 'also/likewise')
गोदावरीGodāvarī (river)
गोदावरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोदा + वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—गोदा-नाम्न्याः वरी/नदी (नामसमास/तत्पुरुष)
भीमरथीBhīmarathī (river)
भीमरथी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम + रथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—भीमा रथी इव/भीमस्य रथी (नामसमास; प्रायः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग)
कृष्णवेणीKṛṣṇaveṇī (river)
कृष्णवेणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण + वेणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कृष्णा वेणी (कर्मधारय)
महानदीMahānadī (river)
महानदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—महती नदी (कर्मधारय)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Sacred rivers as instruments of pāpa-kṣaya and puṇya-saṅgraha through snāna, dāna, and smaraṇa.

Vedantic Theme: Śuddhi (purification) as an aid to sādhana; the world as a field of sacred supports (ālambana) for inner transformation.

Application: Recite as tīrtha-smaraṇa; undertake ethical pilgrimage (non-harm, cleanliness) and support river health as a spiritual duty.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: rivers

Related Themes: Garuda Purana 1.55 (nadī catalog continues)

T
Tapi
P
Payoshni
S
Sarayu
K
Kaveri
G
Gomati
G
Godavari
B
Bhimarathi
K
Krishnaveni
M
Mahanadi

FAQs

This verse enumerates revered rivers, implying their tirtha-status—places associated with purification and merit (puṇya) through bathing, offerings, and remembrance.

Indirectly: by highlighting tirthas (holy rivers) as supports for dharma and merit, it points to how righteous acts performed in life are said to aid the soul’s post-death condition described in the Preta Kanda.

Cultivate dharma through regular acts of purity and charity—such as respectful river conservation, ritual bathing where appropriate, and donating in the spirit of tirtha-traditions.