Shloka 97

Devatā-Pratiṣṭhā: Maṇḍapa Construction, Dikpāla Worship, Kalaśa-Abhiṣeka, Nyāsa and Homa Procedures

पात्रं वस्त्रयुगं छत्रं तथा दिव्याङ्गुलीयकम् / ऋत्त्विग्भ्यश्च प्रदातव्या दक्षिणा चैव शक्तितः

pātraṃ vastrayugaṃ chatraṃ tathā divyāṅgulīyakam / ṛttvigbhyaśca pradātavyā dakṣiṇā caiva śaktitaḥ

One should offer a vessel, a pair of garments, an umbrella, and a fine ring; and one should also give dakṣiṇā (priestly fees) to the officiating ṛtvij, according to one’s capacity.

पात्रम्vessel, receptacle
पात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)
वस्त्रयुगम्a pair of garments
वस्त्रयुगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (वस्त्राणां युगम्)
छत्रम्umbrella
छत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
तथाand also, likewise
तथा:
Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (indeclinable; connective/also)
दिव्याङ्गुलीयकम्a divine ring
दिव्याङ्गुलीयकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + अङ्गुलीयक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); कर्मधारय (दिव्यम् अङ्गुलीयकम्)
ऋत्त्विग्भ्यःto the priests (ṛtviks)
ऋत्त्विग्भ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Dative, Plural)
and
:
Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
प्रदातव्याshould be given
प्रदातव्या:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nom, Singular); विधेय-भाव: ‘to be given/should be given’
दक्षिणाthe sacrificial fee (dakṣiṇā)
दक्षिणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
and
:
Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed, certainly
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
शक्तितःaccording to one’s capacity
शक्तितः:
Adhikarana (Circumstance/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘according to ability’

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinatā-putra)

Concept: Dakṣiṇā and dāna to ṛtviks as an essential limb of yajña, proportionate to one’s śakti (capacity).

Vedantic Theme: Karma-yoga orientation: offering without miserliness, aligning action with dharma and gratitude.

Application: Support officiants/teachers fairly; give within means but with sincerity; treat ritual/service compensation as sacred duty.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual-venue (yajna-mandapa)

Related Themes: Garuda Purana 1.48 (yajña-vidhi/dakṣiṇā context)

Ṛtviks (officiating priests)
D
Dakṣiṇā (ritual fee)

FAQs

This verse frames dakṣiṇā as a dharmic completion of the rite—honoring the ṛtviks and supporting the ritual act—done in proportion to one’s means.

It lists standard ritual gifts (dāna) and emphasizes giving to officiating priests, aligning with the text’s broader instruction that proper offerings support the intended rite and its merit.

Perform rites without ostentation: offer essential items and compensate priests fairly, choosing the scale of giving responsibly “according to capacity.”