चिरकृद् ग्रहणीदोषः सञ्चयांश्चोपवेशयेत् / अकस्माद्वारसुर्वेधमकस्मात्सन्धिनीमुहुः? / स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते
cirakṛd grahaṇīdoṣaḥ sañcayāṃścopaveśayet / akasmādvārasurvedhamakasmātsandhinīmuhuḥ? / sa caturdhā pṛthagdoṣaiḥ sannipātācca jāyate
Grahaṇī-doṣa becomes chronic and produces accumulations, and it can also cause repeated bouts of sudden obstruction and frequent gripping, colicky binding. It is of four kinds—arising from the individual doṣas separately and also from their combined derangement (sannipāta).
Lord Vishnu (continuing instruction to Garuda/Vinata-putra)
Concept: Complex disorders require classification by underlying causes (doṣa-wise and combined) to guide treatment and prognosis.
Vedantic Theme: Order (ṛta-like) through discernment; mapping multiplicity to underlying principles.
Application: When symptoms are chronic with alternating obstruction and colic, consider grahaṇī; evaluate doṣa predominance vs sannipāta for tailored management.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
Related Themes: Garuda Purana 1.157.14 (grahaṇī as consequence of mismanaged atisāra); Garuda Purana 1.157.18 (systemic signs of chronic grahaṇī)
This verse frames grahaṇī disorder as chronic and doṣa-based, emphasizing that long-term digestive imbalance leads to accumulation and recurrent acute episodes.
It reinforces the Purāṇic idea that disciplined living includes maintaining bodily balance; chronic imbalance (sañcaya) mirrors how unchecked habits accumulate consequences.
For recurring digestive instability, consider a doṣa-pattern approach (vāta/pitta/kapha or mixed) and focus on long-term correction rather than only episodic relief.