Shloka 46
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
इत्युक्त्वा तेन सहितः स्वयं ब्रह्मा पितामहः / समस्तदेवसहितः क्षीरोदधिमुपाययौ
Transliteration
ityuktvā tena sahitaḥ svayaṃ brahmā pitāmahaḥ / samastadevasahitaḥ kṣīrodadhimupāyayau
Translation
Having spoken thus, Brahmā the Pitāmaha himself, together with him and all the gods, went to the Ocean of Milk.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund), ‘having said’
तेनwith him
तेन:
Saha/ Karana (सह/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन; ‘with him/thereby’
सहितःaccompanied
सहितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; past-participial adjective ‘accompanied’
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis/reflexive adverb
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पितामहःthe Grandfather (Pitāmaha)
पितामहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to ‘ब्रह्मा’
समस्तदेवसहितःaccompanied by all the gods
समस्तदेवसहितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त + देव + सहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष sense ‘accompanied by all the gods’
क्षीरोदधिम्the Milk Ocean
क्षीरोदधिम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘ocean of milk’
उपाययौwent to / approached
उपाययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) + उप-उपसर्ग
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘went/approached’